Του Δρ. Ευάγγελου Βενέτη
Ιρανολόγου, Ισλαμολόγου, Ειδικού σε θέματα Μέσης Ανατολής
Συγγραφέας της πρώτης Περσικής Γραμματικής για ελληνόφωνους και του πρώτου Ελληνο-Περσικού και Περσοελληνικού Λεξικού (με Δρ. Μ.Σ. Αλινιά)
Ιστορική και Πολιτιστική Σημασία
Επ’ ευκαιρία της Ημέρας Περσικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας (19 Σεπτεμβρίου κάθε έτους), μαζί με την ελληνική η περσική αποτελούν δύο από τις αρχαιότερες σε χρήση σήμερα γλώσσες στον κόσμο με παγκόσμια ακτινοβολία κι επίδραση στις επιστήμες, τις τέχνες και τα γράμματα. Πέραν της κοινής ινδοευρωπαϊκής τους καταγωγής, τα εκατέρωθεν γλωσσικά δάνεια με την ελληνική, κυρίως σε επίπεδο λεξιλογίου, μαρτυρούν τις πλούσιες κι αμοιβαίου σεβασμού πολιτιστικές σχέσεις μεταξύ Ιρανών κι Ελλήνων από την Αρχαιότητα ως σήμερα.
Η περσική γλώσσα (επίσης γνωστή ως Φαρσί στο Ιράν, Νταρί στο Αφγανιστάν και Τατζικικά στο Τατζικιστάν) είναι μια από τις παλαιότερες και πιο επιδραστικές γλώσσες στον κόσμο. Η σημασία της μπορεί να φανεί σε διάφορους τομείς.
Τα περσικά αποτελούν μια σημαντική πολιτιστική γλώσσα της Μέσης Ανατολής και της Κεντρικής Ασίας για πάνω από χίλια χρόνια. Ήταν η γλώσσα της επιστήμης, της λογοτεχνίας και της διοίκησης σε πολλές αυτοκρατορίες, συμπεριλαμβανομένης της Περσικής Αυτοκρατορίας, της Αυτοκρατορίας των Μουγκάλ στην Ινδία και τμημάτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Πλούσια κλασικά έργα ποίησης, φιλοσοφίας και ιστορίας – από ποιητές όπως ο Ρουμί, ο Χαφέζ, ο Σααντί και ο Φερντοσί – είναι γραμμένα στα περσικά και συνεχίζουν να επηρεάζουν την παγκόσμια λογοτεχνία.
Λογοτεχνική Σημασία
Η περσική ποίηση και πεζογραφία θεωρούνται θησαυροί παγκόσμιας κληρονομιάς. Το λογοτεχνικό ύφος, η μεταφορά και ο συμβολισμός της γλώσσας επηρέασαν την αραβική, την τουρκική, την ουρντού, ακόμη και την ευρωπαϊκή λογοτεχνία. Η περσική λογοτεχνία δίνει έμφαση σε παγκόσμια θέματα – αγάπη, μυστικισμό, ηθική και ανθρωπιά – καθιστώντας την διαχρονική και παγκόσμια.
Θρησκευτικός και Φιλοσοφικός Ρόλος
Τα περσικά ήταν μια βασική γλώσσα στην εξάπλωση της ισλαμικής φιλοσοφίας, του μυστικισμού (Σουφισμού) και της θεολογίας. Πολλά σημαντικά ισλαμικά κείμενα, μεταφράσεις και σχόλια γράφτηκαν στα περσικά. Γεφυρώνει τις προϊσλαμικές ζωροαστρικές παραδόσεις με την ισλαμική σκέψη.
Γεωπολιτική και Σύγχρονη Συνάφεια
Σήμερα, τα περσικά ομιλούνται από περισσότερα από 110 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο το Ιράν, το Αφγανιστάν, το Τατζικιστάν και τις κοινότητες της διασποράς παγκοσμίως. Είναι επίσημη γλώσσα σε τρεις χώρες και παίζει σημαντικό ρόλο στη διπλωματία, το εμπόριο και την περιφερειακή ταυτότητα. Η γνώση των περσικών είναι πολύτιμη για την κατανόηση της πολιτικής, του πολιτισμού και της ιστορίας της Μέσης Ανατολής.
Παγκόσμια σημασία
Τα περσικά συνέδεαν την Ανατολή και τη Δύση για αιώνες μέσω του εμπορίου, της διπλωματίας και της ακαδημαϊκής δραστηριότητας. Ήταν η γλώσσα της διοίκησης και του πολιτισμού σε τεράστιες αυτοκρατορίες από τη Μέση Ανατολή έως τη Νότια Ασία.
Η περσική ποίηση και πεζογραφία —έργα των Ρουμί, Χαφέζ, Σααντί και Φερντοσί— αποτελούν μέρος της παγκόσμιας λογοτεχνίας και μελετώνται παγκοσμίως. Αυτά τα έργα εξερευνούν παγκόσμια θέματα όπως η αγάπη, η δικαιοσύνη, η σοφία και η πνευματικότητα, επηρεάζοντας την ευρωπαϊκή, ινδική και οθωμανική σκέψη.
Κατά τη διάρκεια της Ισλαμικής Χρυσής Εποχής, η περσική γλώσσα χρησιμοποιήθηκε στη φιλοσοφία, την ιατρική, την αστρονομία και τα μαθηματικά. Λογικοί όπως ο Αβικέννας (Ιμπν Σίνα) και ο Αλ-Μπιρουνί έγραψαν πρωτοποριακά έργα στα περσικά που διαμόρφωσαν τόσο την ισλαμική όσο και την ευρωπαϊκή επιστήμη.
Η περσική γλώσσα διαμόρφωσε τη λογοτεχνία, την τέχνη και την αρχιτεκτονική της Ινδίας, της Κεντρικής Ασίας και του οθωμανικού κόσμου. Επέδρασε στις κύριες παγκόσμιες γλώσσες —Ουρντού, Χίντι, Τουρκικά και Αραβικά— εμπλουτίζοντας το λεξιλόγιο και τα λογοτεχνικά τους στυλ.
Η περσική σουφική ποίηση (Ρουμί, Αττάρ) διέδωσε ιδέες αγάπης, ανοχής και μυστικισμού, οι οποίες ενέπνευσαν στοχαστές παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής. Αυτά τα έργα συνεχίζουν να ενθαρρύνουν τον διαπολιτισμικό διάλογο και τον πνευματικό στοχασμό στη σύγχρονη εποχή.
Εν γένει σήμερα αποτελεί μεγάλο στοίχημα για την Ελλάδα και το Ιράν, λόγω των πλούσιων ιστορικών σχέσεων μεταξύ των πολιτισμών του Ιράν και της Ελλάδας, να ιδρυθεί επίσημα και σε συστηματική ακαδημαϊκή βάση η διδασκαλία της περσικής γλώσσας και οι ιρανικές σπουδές στα ελληνικά πανεπιστήμια, καθώς εδώ και χρόνια οι ελληνικές σπουδές διδάσκονται στα ιρανικά πανεπιστήμια.
—
