Ιράν

Το Ιράν

Το Ιράν, επίσημα Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, ανεπίσημα Περσία, είναι χώρα της Μέσης Ανατολής στη Νοτιοδυτική Ασία. Ενώ τοπικά η χώρα ήταν γνωστή ως Ιράν από την αρχαιότητα, έως το 1935 η επικρατούσα ονομασία παγκοσμίως ήταν Περσία. Μετά το 1935 χρησιμοποιήθηκαν διεθνώς και οι δύο ονομασίες, ο όρος Ιράν όμως καθιερώθηκε ως επίσημη ονομασία της χώρας.

Έχει έκταση 1.648.195 τ.χλμ. και πληθυσμό 84.055.000 σύμφωνα με μια επίσημη εκτίμηση για το 2022. Το Ιράν συνορεύει στα βόρεια με Αζερμπαϊτζάν, Αρμενία και Τουρκμενιστάν, ανατολικά με Πακιστάν και Αφγανιστάν και δυτικά με Τουρκία και Ιράκ (Κουρδιστάν). Η Πρωτεύουσα είναι η Τεχεράνη, που αποτελεί το πολιτικό, πολιτιστικό, εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο της χώρας. Η Ιράν θεωρείται σημαντική περιφερειακή δύναμη και καταλαμβάνει εξέχουσα θέση σε θέματα παγκόσμιας ενεργειακής πολιτικής και οικονομίας, ως αποτέλεσμα κυρίως των μεγάλων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου που διαθέτει. Η χώρα είναι επίσης μέλος της ΟΠΕΚ και του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Ιστορικά, είναι από τις περιοχές του κόσμου όπου αναπτύχθηκαν οι πρώτοι σημαντικοί πολιτισμοί, με τους πρώτους οργανωμένους οικισμούς το 7.000 π.Χ., ενώ από την πρώτη χιλιετία π.Χ. έως τον 7ο αιώνα μ.Χ. εγκαθιδρύθηκαν μεγάλες αυτοκρατορίες: Αχαιμενίδες, Πάρθοι, Σασσανίδες. Κατά τη χρυσή εποχή του Ισλάμ (7ος-11ος αιώνας), στο Ιράν άκμασαν οι επιστήμες: φιλοσοφία, ιατρική, αστρονομία, μαθηματικά καθώς και οι τέχνες και η λογοτεχνία. Το 1906 συστάθηκε το πρώτο κοινοβούλιο της χώρας, ενώ από την 1η Απριλίου 1979 έγινε ισλαμική δημοκρατία.

Το Ιράν είναι μια πολυπολιτισμική χώρα με πολλές εθνοτικές και γλωσσικές ομάδες. Οι μεγαλύτεροι είναι οι Πέρσες (61%), οι Αζέροι (16%), οι Κούρδοι (10%) και οι Λουρ (6%).

Το Ιράν διαθέτει συνολικό μήκος σιδηροδρομικών γραμμών 8.367 χλμ. και 172.927 χλμ. οδικού δικτύου, από τα οποία το 72% είναι ασφαλτοστρωμένα. Η οδήγηση γίνεται στα δεξιά.

 

Σχέσεις του Ιράν με την Ελλάδα

Δύο πανάρχαιοι πολιτισμοί με πλούσιους ιστορικούς δεσμούς η Ελλάδα και το Ιράν έχουν μια εκτεταμένη κοινή ιστορία που χρονολογείται χιλιάδες χρόνια  Η ιρανική Αυτοκρατορία των Αχαιμενιδών έλεγχε μεγάλο μέρος της ελληνόφωνης Μικράς Ασίας και βρισκόταμ σε γεωπολιτικό ανταγωνισμό με μερικές ελληνικές πόλεις κράτην για τον έλεγχο των Στενών του Ελλησπόντου και του Αιγαίου. Εξαπέλυσε πολλές μεγάλες στρατιωτικές εκστρατείες στην αρχαία Ελλάδα, όπου αρκετές ανεξάρτητες ελληνικές πόλεις-κράτη πολέμησαν εναντίον του περσικού στρατού και των συμμάχων των Περσών ελληνικών πόλεων-κρατών το 492 π.Χ. και ξανά το 480 π.Χ.

Λιγότερο από δύο αιώνες αργότερα, η Αυτοκρατορία των Αχαιμενιδών κατακτήθηκε από τον Μέγα Αλέξανδρο, ο οποίος ήταν ένθερμος θαυμαστής του ιρανικού πολιτισμού και του Κύρου του Μεγάλου, του οποίου το σύστημα διακυβέρνησης εφάρμοσε διαμορφώνοντας το δικό του Ελληνο-Ιρανικό Βασίλειο Ασίας που μετά θάνατον κυβερνήθηκε από την ελληνο-ιρανική δυναστεία των Σελευκιδών.

Ενώ ο ελληνικός και ο ιρανικός πολιτισμός συνυπήρχαν με πνεύμα αλληλοσεβασμού κι αρμονικά σε επίπεδο πολιτισμού και οικονομίας, ο πολιτικός ανταγωνισμός των δύο πλευρών επανεμφανιζόταν κατά διαστήματα, συνεχίζοντας μετά τον εκχριστιανισμό της αρχαίας Ελλάδας κατά τη διάρκεια των Ρωμαιοπερσικών Πολέμων, οι οποίοι έληξαν την εποχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και της Σασσανιδικής Αυτοκρατορίας με την εμφάνιση του Ισλάμ.

Σήμερα οι δύο χώρες διατηρούν διπλωματικούς δεσμούς κατά την νεότερη περίοδο από τότε που εγκαθιδρύθηκαν επίσημα μεταξύ του Βασιλείου της Ελλάδας και του Υψηλού Κράτους του Ιράν από τον 19ο αι.

Παρά τους γεωπολιτικούς κραδασμούς που προκαλεί η αντιπαράθεση Ανατολής και Δύσης οι διακρατικές σχέσεις Ιράν κι Ελλάδας είναι σταθερά φιλικές. Οι κυβερνήσεις της Ελλάδας και του Ιράν εκπροσωπούνται στις χώρες τους μέσω πρεσβειών στην Τεχεράνη και την Αθήνα, αντίστοιχα.

Διαχρονικά οι λαοί του Ιράν και της Ελλάδας έχουν αμοιβαίο πολιτιστικό σεβασμό κι αισθήματα φιλίας και θαυμασμού.