Αυτόν τον μήνα, το Ιράν έκανε ένα σημαντικό βήμα προς τον μετασχηματισμό της πετρελαϊκής του οικονομίας, ξεκινώντας το μεγαλύτερο εθνικό έργο ανάκτησης αερίου καύσης πυρός στην ιστορία του, σε μια τελετή στην οποία παρευρέθηκε ο Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν.
Οι πρόσφατα υπογεγραμμένες συμβάσεις μεταξύ της Εθνικής Ιρανικής Εταιρείας Πετρελαίου του Νότου (NISOC) και ιδιωτικών και βασισμένων στη γνώση εταιρειών σηματοδοτούν την έναρξη μιας στρατηγικής μετατόπισης από την αντιμετώπιση του πετρελαίου ως βραχυπρόθεσμης πηγής εσόδων στην αντιμετώπισή του ως παραγωγικού εθνικού περιουσιακού στοιχείου.
Αυτή η μετατόπιση αντικατοπτρίζει ένα νέο όραμα για την οικονομική πολιτική του Ιράν που συνδέει την ενεργειακή απόδοση, την προστασία του περιβάλλοντος και την βιομηχανική ανάπτυξη.
Για δεκαετίες, δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα σχετικού αερίου που απελευθερώνονται κατά την παραγωγή πετρελαίου έχουν καεί σε πυρ, σπαταλώντας πολύτιμη ενέργεια και απελευθερώνοντας επιβλαβή αέρια του θερμοκηπίου. Τώρα, το Ιράν στοχεύει να δεσμεύσει και να χρησιμοποιήσει αυτό το αέριο για να τροφοδοτήσει τα διυλιστήρια, τα πετροχημικά εργοστάσια και το εθνικό δίκτυο φυσικού αερίου.
Το εύρος της πρωτοβουλίας ανάκτησης αερίου από καύσες πυρός του Ιράν είναι πρωτοφανές. Περιλαμβάνει 70 μεγάλα και μικρά έργα στις νότιες επαρχίες, πλούσιες σε πετρέλαιο, με 40 από αυτά να έχουν ανατεθεί πρόσφατα στον ιδιωτικό τομέα.
Αυτές οι συμβάσεις, συνολικής αξίας άνω των 800 εκατομμυρίων δολαρίων σε επενδύσεις, καλύπτουν δραστηριότητες στις περιοχές Αχβάζ, Αγκατζάρι, Μαστζέντ Σολεϊμάν και Γκατσσαράν, οι οποίες βρίσκονται όλες εντός της κύριας πετρελαϊκής ζώνης της χώρας.
Το έργο έχει προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί εντός 18 μηνών και θα περιλαμβάνει εγχώριους και διεθνείς επενδυτές.
Οι στόχοι του είναι η προστασία των εθνικών πόρων αποτρέποντας τη σπατάλη πολύτιμου αερίου, η μείωση της περιβαλλοντικής ρύπανσης που προκαλείται από την καύση σε φλόγες και η μείωση της έλλειψης φυσικού αερίου της χώρας, ειδικά κατά τη διάρκεια της αιχμής της χειμερινής ζήτησης.
Σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, το Ιράν κατατάσσεται τρίτο παγκοσμίως στην καύση φυσικού αερίου, καίγοντας περίπου 17,3 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου καύσης ετησίως. Το 2011, περίπου το 17% της συνολικής παραγωγής φυσικού αερίου χρησιμοποιήθηκε για καύση σε φλόγες, μια συγκλονιστική απώλεια τόσο σε ενεργειακό όσο και σε οικονομικό επίπεδο.
Για να το θέσουμε σε προοπτική, αυτή η ποσότητα φυσικού αερίου είναι περίπου ίση με το ένα τρίτο όλου του φυσικού αερίου που καταναλώνει η Γαλλία σε ένα χρόνο ή περίπου την ετήσια χρήση φυσικού αερίου από τα νοικοκυριά περισσότερων από 10 εκατομμυρίων ευρωπαϊκών νοικοκυριών.
Από ενεργειακής άποψης, αντιπροσωπεύει σχεδόν 180 τεραβατώρες, ποσότητα που επαρκεί για την κάλυψη ολόκληρης της οικιακής ζήτησης φυσικού αερίου σε χώρες όπως η Ολλανδία ή η Αυστρία. Με άλλα λόγια, το αέριο που καταναλώνει το Ιράν κάθε χρόνο θα μπορούσε να τροφοδοτήσει ένα μεσαίου μεγέθους ευρωπαϊκό έθνος.
Το νέο πρόγραμμα στοχεύει να το αλλάξει αυτό. Μόλις τεθεί σε πλήρη λειτουργία, θα επιφέρει αρκετά μετρήσιμα αποτελέσματα, όπως η κατάσβεση περίπου 30 καύσεων πυρός σε 11 μονάδες παραγωγής, η ανάκτηση πάνω από 295 εκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου την ημέρα που διαφορετικά θα σπαταλούνταν.
Θα παράγει επίσης περίπου 550 εκατομμύρια δολάρια σε ετήσια έσοδα, θα παράγει 800.000 τόνους υγρών αερίων ετησίως για την παροχή σταθερής πρώτης ύλης για πετροχημικά εργοστάσια και θα εγχέει 200 εκατομμύρια κυβικά πόδια ελαφρού φυσικού αερίου ημερησίως στο εθνικό δίκτυο, συμβάλλοντας στην εξισορρόπηση της προμήθειας φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Αυτοί οι αριθμοί αντιπροσωπεύουν μια μεταμόρφωση στον τρόπο λειτουργίας του τομέα πετρελαίου και φυσικού αερίου του Ιράν, προαναγγέλλοντας μια μετάβαση από τα απόβλητα στην αποδοτικότητα, από τη ρύπανση στην παραγωγή και από τα βραχυπρόθεσμα έσοδα από εξαγωγές στη μακροπρόθεσμη βιομηχανική ανάπτυξη.
Το ανακτηθέν αέριο όχι μόνο θα συμπληρώσει το εθνικό δίκτυο φυσικού αερίου, αλλά θα παρέχει και πρώτη ύλη για τις πετροχημικές βιομηχανίες και τις βιομηχανίες μετατροπής αερίου σε υγρά (GTL).
Αυτό υποστηρίζει την ευρύτερη στρατηγική του Ιράν για την ανάπτυξη των κατάντη βιομηχανιών, ιδίως των διυλιστηρίων πετρελαίου, τα οποία μετατρέπουν το αργό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο σε προϊόντα υψηλότερης αξίας, όπως καύσιμα, λιπαντικά και χημικά.
Για χρόνια, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι το οικονομικό μοντέλο του Ιράν ήταν παγιδευμένο στην εξάρτηση από τις εξαγωγές ακατέργαστων προϊόντων. Η πώληση αργού πετρελαίου παράγει γρήγορα χρήματα, αλλά προσφέρει μικρή βιομηχανική ανάπτυξη ή δημιουργία θέσεων εργασίας.
Αντίθετα, η επεξεργασία πετρελαίου και φυσικού αερίου στην εγχώρια αγορά προσθέτει πολλαπλά επίπεδα αξίας. Κάθε τόνος ανακτημένου αερίου μπορεί να μετατραπεί σε πετροχημικά προϊόντα αξίας αρκετές φορές μεγαλύτερης από το ίδιο το ακατέργαστο αέριο.
Η νέα ενεργειακή πολιτική του Ιράν υιοθετεί αυτήν την αρχή. Αντί να αυξάνει μόνο τις εξαγωγές αργού πετρελαίου, τώρα στοχεύει στην ενσωμάτωση των δραστηριοτήτων παραγωγής, διύλισης και πετροχημικών, δημιουργώντας μια αλυσίδα αξίας που διατηρεί περισσότερο πλούτο εντός της χώρας.
Πέρα από τη βιομηχανική ανάπτυξη, το έργο έχει ισχυρές περιβαλλοντικές και κοινωνικές διαστάσεις. Η καύση όχι μόνο σπαταλά καύσιμα, αλλά εκπέμπει επίσης μεγάλους όγκους διοξειδίου του άνθρακα, μεθανίου και τοξικών ενώσεων.
Αυτά τα αέρια συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη και στην τοπική ατμοσφαιρική ρύπανση που επηρεάζει ιδιαίτερα τις νότιες πετρελαϊκές περιοχές του Ιράν. Με τη δέσμευση του αερίου πυρσών, το Ιράν μπορεί να μειώσει εκατομμύρια τόνους εκπομπών CO₂ ετησίως.
Το πρόγραμμα θα δημιουργήσει επίσης εκατοντάδες νέες θέσεις εργασίας στις κατασκευές, τη μηχανική και τη λειτουργία εργοστασίων, ιδίως σε πετρελαιοπαραγωγικές επαρχίες όπως το Χουζεστάν.
Μια αξιοσημείωτη πτυχή του σχεδίου είναι η μη κυβερνητική προσέγγισή του. Σε αντίθεση με προηγούμενα κρατικά έργα, αυτή η πρωτοβουλία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ιδιωτικές και βασισμένες στη γνώση εταιρείες, με υποστήριξη από διεθνείς εταίρους για μεταφορά τεχνολογίας.
Οι συμβάσεις χρησιμοποιούν ευέλικτα νομικά και οικονομικά πλαίσια που επιτρέπουν στους εγχώριους επενδυτές να συμμετέχουν στην ενεργειακή ανάπτυξη — ένα βασικό βήμα για τη διαφοροποίηση της βιομηχανικής βάσης της χώρας. Αυτή η ένταξη του ιδιωτικού τομέα όχι μόνο προσελκύει νέα κεφάλαια, αλλά και επιταχύνει την καινοτομία.
Για δεκαετίες, τα τεράστια ενεργειακά αποθέματα του Ιράν αποτελούσαν ταυτόχρονα ευλογία και πρόκληση. Τώρα, μετατρέποντας τα απόβλητα αέρια σε οικονομική αξία, η χώρα κάνει ένα συγκεκριμένο βήμα προς την ενεργειακή απόδοση και την περιβαλλοντική διαχείριση.
Κάθε φωτοβολίδα που σβήνει αντιπροσωπεύει την επιστροφή του χαμένου εθνικού πλούτου και μια υπόσχεση για καθαρότερους ουρανούς πάνω από τα πετρελαιοπηγεία του νότου. Κάθε φλόγα που σβήνει στους νότιους ουρανούς είναι ένα φως που ανάβει στην βιομηχανική καρδιά του Ιράν.
—
