Η γεωργία του Ιράν αντιμετωπίζει λειψυδρία, περιορισμένη πρόσβαση στην αγορά και μειωμένες αποδόσεις από τις παραδοσιακές καλλιέργειες, ωθώντας τους αγρότες και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής προς προϊόντα εξαγωγής χαμηλής περιεκτικότητας σε νερό, υψηλής αξίας και ανθεκτικά στις κυρώσεις.
Τα φαρμακευτικά φυτά είναι από τους λίγους γεωργικούς τομείς που πληρούν και τα τρία κριτήρια, και θεωρούνται όλο και περισσότερο την τελευταία δεκαετία ως μια επεκτάσιμη πηγή εισοδήματος ευθυγραμμισμένη με τα περιβαλλοντικά όρια και τις ανάγκες εξαγωγών.
Το Ιράν διαθέτει ένα από τα πλουσιότερα φυτικά οικοσυστήματα στον κόσμο. Περισσότερα από 8.000 είδη φυτών έχουν εντοπιστεί σε όλη τη χώρα, εκ των οποίων περίπου 2.300 έχουν φαρμακευτικές, αρωματικές, καλλυντικές ή βιομηχανικές χρήσεις.
Περίπου 1.700 από αυτά τα είδη είναι ενδημικά, που σημαίνει ότι αναπτύσσονται φυσικά μόνο στο Ιράν. Αυτή η βιοποικιλότητα υποστηρίζεται από την ευρεία κλιματική διακύμανση, από άνυδρες πεδιάδες έως ψηλές οροσειρές, με υψόμετρο από 900 έως περισσότερα από 4.000 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Αυτές οι συνθήκες επιτρέπουν σε διαφορετικά φυτά να αναπτύσσονται με ελάχιστη ή καθόλου άρδευση. Η κλίμακα και η ποικιλομορφία αυτού του φυσικού πόρου παρέχουν στο Ιράν μια ευρεία παραγωγική βάση που λίγες χώρες μπορούν να αναπαράγουν, επιτρέποντας την καλλιέργεια και τη συγκομιδή όλο το χρόνο σε διαφορετικές περιοχές.
Τα περισσότερα φαρμακευτικά φυτά που καλλιεργούνται ή συλλέγονται στο Ιράν είναι φυσικά προσαρμοσμένα σε ξηρά και ημίξηρα περιβάλλοντα. Πολλά αναπτύσσονται υπό συνθήκες βροχής ή απαιτούν λιγότερα από 3.000 κυβικά μέτρα νερού ανά εκτάριο.
Συγκριτικά, καλλιέργειες όπως το σιτάρι, το ρύζι και το καλαμπόκι συχνά χρειάζονται μεταξύ 10.000 και 15.000 κυβικών μέτρων ανά εκτάριο. Καθώς τα αποθέματα υπόγειων υδάτων συρρικνώνονται και οι βροχοπτώσεις γίνονται πιο ακανόνιστες, αυτή η διαφορά έχει άμεση οικονομική αξία.
Η χαμηλότερη χρήση νερού μειώνει το κόστος παραγωγής, διατηρώντας παράλληλα τη γεωργική γη για βιώσιμη χρήση με την πάροδο του χρόνου. Αυτό καθιστά τα φαρμακευτικά φυτά ιδιαίτερα κατάλληλα για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό σε περιοχές που αντιμετωπίζουν μείωση της διαθεσιμότητας νερού.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, το Ιράν λαμβάνει περίπου 400 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα βροχόπτωσης ετησίως, αλλά περισσότερα από τα μισά χάνονται λόγω εξάτμισης. Οι καλλιέργειες που μπορούν να αναπτυχθούν χρησιμοποιώντας άμεσες βροχοπτώσεις μειώνουν την πίεση σε φράγματα, ποτάμια και υδροφορείς.
Τα φαρμακευτικά φυτά αξιοποιούν αποτελεσματικά αυτές τις βροχοπτώσεις επειδή είναι ήδη ριζωμένα στο έδαφος όταν συμβαίνουν εποχιακές βροχοπτώσεις, επιτρέποντας την απορρόφηση της υγρασίας αντί να χάνεται. Αυτό το χαρακτηριστικό ενισχύει τον ρόλο τους στη διατήρηση της γεωργικής παραγωγής χωρίς να αυξάνεται η άντληση νερού.
Τα φαρμακευτικά φυτά παράγονται τόσο σε γεωργικές εκτάσεις όσο και σε βοσκοτόπια. Σε πολλές επαρχίες, οι αγρότες τα καλλιεργούν με άδειες σε εθνικές εκτάσεις, βασιζόμενοι στις βροχοπτώσεις και όχι στην άρδευση. Επειδή αυτά τα φυτά είναι ως επί το πλείστον πολυετή και αργής ανάπτυξης, το υψηλό κόστος άρδευσης δεν δικαιολογείται οικονομικά.
Η συγκομιδή, η ξήρανση και η βασική επεξεργασία συχνά πραγματοποιούνται κοντά σε χώρους παραγωγής, δημιουργώντας εποχιακή απασχόληση στις αγροτικές περιοχές. Κάθε εκτάριο φαρμακευτικών φυτών δημιουργεί μεταξύ δύο και τριών άμεσων θέσεων εργασίας, σύμφωνα με τις γεωργικές αρχές.
Εκτός από τη γεωργία, δημιουργούνται θέσεις εργασίας στη συλλογή, τη διαλογή, την ξήρανση, την απόσταξη και τη συσκευασία, σχηματίζοντας τοπικές αλυσίδες αξίας που υποστηρίζουν τα εισοδήματα σε επίπεδο χωριού.
Τα έσοδα από τις εξαγωγές από τα φαρμακευτικά φυτά ανέρχονται σήμερα σε περίπου 600 εκατομμύρια δολάρια ετησίως, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 9 έως 10 τοις εκατό των συνολικών γεωργικών εξαγωγών του Ιράν. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι οι εξαγωγές θα μπορούσαν να φτάσουν τα 700 εκατομμύρια δολάρια εάν βελτιωθεί η παραγωγή και η επεξεργασία.
Ο κρόκος κυριαρχεί στον τομέα. Το Ιράν παράγει περισσότερο από το 90% του παγκόσμιου σαφράν και αντιπροσωπεύει περίπου το 40% της συνολικής αξίας εξαγωγών φαρμακευτικών φυτών.
Άλλες σημαντικές εξαγωγές περιλαμβάνουν προϊόντα τριαντάφυλλου από τριαντάφυλλο Δαμασκού, όπως ροδόνερο και εκχυλίσματα, εκχύλισμα γλυκόριζας, μέντα, θυμάρι και φυσικά κόμμεα όπως η ασαφοέτιδα, που τοπικά ονομάζεται anguzeh.
Αυτά τα προϊόντα πωλούνται όχι μόνο ως πρώτες ύλες αλλά και ως εισροές για φαρμακευτικές, τροφικές και καλλυντικές βιομηχανίες.
Η ζήτηση για φαρμακευτικά φυτά συνεχίζει να αυξάνεται στις διεθνείς αγορές, συμπεριλαμβανομένης της Κεντρικής Ασίας, της Ευρασίας και της Κίνας. Αυτές οι αγορές είναι προσβάσιμες μέσω περιφερειακών εμπορικών οδών και δεν απαιτούν πάντα άμεσες οικονομικές συνδέσεις με τα δυτικά τραπεζικά συστήματα.
Προϊόντα όπως το σαφράν, το ροδόνερο και τα φυτικά εκχυλίσματα έχουν σχετικά υψηλές αναλογίες αξίας προς βάρος, γεγονός που μειώνει το κόστος μεταφοράς και τα καθιστά πιο κατάλληλα για έμμεσα κανάλια εξαγωγής. Η μεγάλη διάρκεια ζωής τους υποστηρίζει περαιτέρω το εμπόριο σε μεγαλύτερες αποστάσεις και μειώνει τις απώλειες κατά την αποθήκευση και τη μεταφορά.
Τα εσωτερικά οικονομικά της καλλιέργειας φαρμακευτικών φυτών είναι επίσης ευνοϊκά. Σε αρκετές επαρχίες, το εισόδημα από τα φαρμακευτικά φυτά είναι πολλές φορές υψηλότερο από ό,τι από τα σιτηρά.
Για παράδειγμα, η συγκομιδή άγριων ή καλλιεργούμενων φυτών όπως το μουσίρ μπορεί να αποφέρει καθαρό εισόδημα πολύ υψηλότερο από αυτό του σιταριού ή του κριθαριού στην ίδια γη.
Αυτή η διαφορά εισοδήματος έχει ενθαρρύνει τους αγρότες να απομακρύνουν τη γη από καλλιέργειες που απαιτούν νερό, ειδικά σε περιοχές που πλήττονται από την ξηρασία. Οι υψηλότερες αποδόσεις ανά εκτάριο επιτρέπουν στις μικρότερες εκτάσεις γης να παραμείνουν οικονομικά βιώσιμες, υποστηρίζοντας τα οικογενειακά γεωργικά συστήματα.
Τέσσερις επαρχίες καταδεικνύουν ξεκάθαρα αυτό το δυναμικό. Το Χορασάν παραμένει το κέντρο της παραγωγής σαφράν. Το Κασάν και οι γύρω περιοχές ειδικεύονται στην καλλιέργεια και την απόσταξη τριαντάφυλλων.
Η Γιαζντ παράγει λουίζα, ενώ οι επαρχίες Τσαχαρμαχάλ και Μπαχτιάρι έχουν αναδειχθεί σε σημαντικό κέντρο για άγρια και καλλιεργούμενα φαρμακευτικά φυτά.
Αυτή η επαρχία είναι σε μεγάλο βαθμό ορεινή, με το 87% της έκτασής της να χαρακτηρίζεται ως ορεινή. Περισσότερα από 1.350 είδη φυτών έχουν εντοπιστεί εκεί, συμπεριλαμβανομένων 270 με φαρμακευτικές ή βιομηχανικές χρήσεις και 27 ειδών που δεν βρίσκονται πουθενά αλλού στον κόσμο. Οι δροσερές νύχτες, τα ποικίλα εδάφη και τα ποικίλα υψόμετρα συμβάλλουν σε υψηλής ποιότητας αποδόσεις και ισχυρές συγκεντρώσεις δραστικών συστατικών.
Στο Τσαχαρμαχάλ και το Μπαχτιάρι, τα φαρμακευτικά φυτά καλλιεργούνται σε περίπου 3.500 εκτάρια, χωρισμένα σε εθνικές βοσκοτόπια και γεωργικές εκτάσεις. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2010, η καλλιεργούμενη περιοχή έχει επεκταθεί απότομα, υποστηριζόμενη από μια εθνική στρατηγική για την προώθηση των φαρμακευτικών φυτών.
Από δημοσιονομική άποψη, τα φαρμακευτικά φυτά προσφέρουν έναν σπάνιο συνδυασμό για το Ιράν που βρίσκεται υπό κυρώσεις. Μειώνουν την κατανάλωση νερού, δημιουργούν ξένο νόμισμα και υποστηρίζουν την απασχόληση χωρίς μεγάλη εξάρτηση από εισαγόμενες εισροές.
Σε αντίθεση με τις μεγάλες βιομηχανικές εξαγωγές, δεν απαιτούν μεγάλης κλίμακας κεφαλαιουχικό εξοπλισμό ή προηγμένη ξένη τεχνολογία. Η παραγωγή τους είναι αποκεντρωμένη, γεγονός που κατανέμει το εισόδημα σε αγροτικές και υπανάπτυκτες περιοχές. Αυτή η αποκέντρωση ενισχύει τις τοπικές οικονομίες και μειώνει την εξάρτηση από έναν περιορισμένο αριθμό κόμβων εξαγωγών.
Το Ιράν κατέχει ήδη κυρίαρχες θέσεις σε αρκετές παγκόσμιες αγορές, ιδίως στο σαφράν. Τα φαρμακευτικά φυτά δεν εξαλείφουν τον οικονομικό αντίκτυπο των κυρώσεων, αλλά παρέχουν μια μετρήσιμη πηγή εσόδων που ταιριάζει στους περιβαλλοντικούς περιορισμούς του Ιράν.
PressTV
https://www.presstv.ir/Detail/2025/12/14/760620/Medicinal-plants-hold-key-to-Iran%E2%80%99s-drought-resistant-revenue
—
