Σάμπε Γιάλντα. μια νύχτα καλωσορίσματος. Μια νύχτα αγάπης, φωτός και αναγέννησης του ήλιου. Η νύχτα του Χαφέζ και του Ρουμί (Ιρανοί ποιητές) και των ερωτευμένων με την ελπίδα μιας φωτεινής ανατολής και μεγαλύτερων ημερών που θα έρθουν.
Η Σάμπε Γιάλντα (شب یلدا), ή Νύχτα της Γιάλντα, είναι μια περσική γιορτή που γιορτάζεται τη μεγαλύτερη και πιο σκοτεινή νύχτα του χρόνου στο Βόρειο Ημισφαίριο, δηλαδή τη νύχτα του χειμερινού ηλιοστασίου. Είναι μια από τις πιο σημαντικές αρχαίες περσικές παραδόσεις που εξακολουθούν να εφαρμόζονται σήμερα, είτε στις 20 είτε στις 21 Δεκεμβρίου. Αυτή η γιορτή ονομάζεται επίσης «Σάμπε Τσελέχ» (شب چله), ή Νύχτα των Σαράντα, επειδή σηματοδοτεί την έναρξη των πρώτων σαράντα ημερών του χειμώνα, που πιστεύεται ότι είναι οι πιο κρύες και δύσκολες ημέρες του χρόνου.
Σύμφωνα με το περσικό ημερολόγιο*, αυτό το φεστιβάλ γιορτάζεται από τη δύση του ηλίου την 30ή ημέρα του μήνα Αζάρ (τον 9ο μήνα του περσικού ημερολογίου και την τελευταία ημέρα του φθινοπώρου) μέχρι την ανατολή του ηλίου την 1η ημέρα του μήνα Ντέι (τον 10ο μήνα και την πρώτη ημέρα του χειμώνα). Η Σάμπε Γιάλντα φέρνει κοντά την οικογένεια και τους φίλους για να περάσουν τη μεγαλύτερη και πιο σκοτεινή νύχτα του χρόνου με καλή παρέα και χαρά, και να γιορτάσουν την «αναγέννηση του ήλιου» την επόμενη μέρα, γνωστή ως «Χουράμ ρουζ» (η ημέρα του ήλιου). Το φεστιβάλ έχει ιδιαίτερη σημασία για τις αγροτικές κοινότητες που εξαρτώνται από τη γεωργία και την κτηνοτροφία.
Η λέξη «γιάλντα» (یلدا) προέρχεται από τη συριακή λέξη γιελέντ (ܝܠܕ), που σημαίνει «γέννηση». Ωστόσο, είναι πιθανό ότι οι ίδιες οι εορτασμοί υιοθετήθηκαν από τους αρχαίους Πέρσες (ζωροαστρικής πίστης) από τον ετήσιο εορτασμό της «ανανέωσης του Ήλιου» των αρχαίων Βαβυλωνίων και Αιγυπτίων.
Σήμερα, οι ιρανικές, αφγανικές, τατζικικές, κουρδικές και αζερικές κοινότητες συγκεντρώνονται με την οικογένεια και τους φίλους τους για να γιορτάσουν τη Σάμπε Γιάλντα. Συγκεντρώνονται, συνήθως στο σπίτι των παππούδων ή ηλικιωμένων συγγενών, για να περάσουν τη νύχτα περιμένοντας την ανατολή του ηλίου με θρύλους, ιστορίες και αινίγματα. Απαγγέλλουν στίχους από το Σαχνάμε (το επικό Βιβλίο των Βασιλέων του Φερντούσι και το μεγαλύτερο ποίημα που γράφτηκε ποτέ από έναν μόνο συγγραφέα) και ψάλλουν ποιήματα από το Ντιβάν-ε Χαφέζ**, συνοδευόμενα από μουσικά όργανα, τραγούδια και λιχουδιές όπως καρπούζι, λωτός, ρόδι και «ατζίλ» (آجیل), ένα πολύχρωμο μείγμα από αποξηραμένα φρούτα, ξηρούς καρπούς και σπόρους.
Σύμφωνα με μια παλιά περσική πεποίθηση, η ανατολή του ηλίου την επόμενη μέρα θα έσπαγε την πλάτη του σκότους και με τη λάμψη της θα απομάκρυνε το σκοτάδι από τη ζωή των ανθρώπων.
Όπως λένε οι Ιρανοί… Σάμπε Γιάλντα Μομπαράκ, شب یلدا مبارک – Καλή Νύχτα Γιάλντα!
