#IR47: Πώς η Ισλαμική Επανάσταση του 1979 αναμόρφωσε τον ρόλο των γυναικών στον ιατρικό τομέα του Ιράν
Της Μαριάμ Γαρεγοζλού
Ένας από τους σαφέστερους δείκτες διαρθρωτικής αλλαγής στο σύστημα υγείας του Ιράν τις σχεδόν πέντε τελευταίες δεκαετίες ήταν η σταθερή και μετρήσιμη επέκταση της συμμετοχής των γυναικών στην ιατρική.
Αυτός ο μετασχηματισμός δεν ήταν ρητορικός ή συμβολικός. τεκμηριώνεται μέσω δεδομένων εγγραφής, στατιστικών στοιχείων εργατικού δυναμικού, κατανομής ειδικοτήτων, ακαδημαϊκής παραγωγής και αποτελεσμάτων υγείας σε επίπεδο πληθυσμού.
Η περίοδος μετά το 1979 σηματοδοτεί μια αποφασιστική μετατόπιση τόσο στην κλίμακα όσο και στο βάθος της συμμετοχής των γυναικών στον ιατρικό τομέα του Ιράν.
Την εποχή της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979, οι γυναίκες αποτελούσαν μια μικρή μειονότητα του ιατρικού εργατικού δυναμικού του Ιράν.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι μόνο μερικές εκατοντάδες γυναίκες γιατροί ασκούσαν ενεργά το επάγγελμα σε εθνικό επίπεδο και η παρουσία τους περιοριζόταν σε μεγάλο βαθμό σε περιορισμένους τομείς.
Σε ειδικότητες υψηλού διακυβεύματος και εντατικής επέμβασης – όπως η χειρουργική, οι υποειδικότητες μαιευτικής και οι προηγμένες κλινικές υποτροφίες – ο αριθμός των γυναικών ήταν αμελητέος.
Ορισμένοι τομείς δεν είχαν καθόλου γυναίκες επαγγελματίες.
Κατά τη διάρκεια των επόμενων τεσσάρων δεκαετιών, αυτό το τοπίο άλλαξε ριζικά.
Τα ποσοτικά δεδομένα δείχνουν όχι μόνο μια δραματική αύξηση στον αριθμό των γυναικών που εισέρχονται στην ιατρική, αλλά και τη συστηματική τους ένταξη στην εξειδικευμένη φροντίδα, την ακαδημαϊκή ιατρική και τη διακυβέρνηση της υγείας.
Επέκταση του γυναικείου ιατρικού εργατικού δυναμικού
Στην αρχή της μετα-επαναστατικής περιόδου, ο αριθμός των γυναικών ιατρών στο Ιράν ανερχόταν σε περίπου 3.500.
Μέχρι το 2015, ο αριθμός αυτός είχε αυξηθεί σε περίπου 60.000, μια αύξηση σχεδόν πενηνταπλάσια.
Αυτή η αύξηση δεν περιορίστηκε στη γενική ιατρική. Οι γυναίκες εισήλθαν σταδιακά σε προγράμματα ειδικότητας, υποειδικότητας και υποτροφιών που προηγουμένως κυριαρχούνταν από άνδρες.
Σήμερα, οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ όλων των ειδικευόμενων ιατρών στο Ιράν.
Περίπου το 40% των ειδικευμένων ιατρών είναι γυναίκες και περίπου το 27% των υποειδικευμένων είναι γυναίκες – μια αξιοσημείωτη εξέλιξη αν λάβουμε υπόψη ότι πριν από το 1979, ουσιαστικά δεν υπήρχαν γυναίκες υποειδικευμένες στη χώρα.
Αυτά τα στοιχεία αντικατοπτρίζουν μια διαρθρωτική μετατόπιση και όχι μια δημογραφική ανωμαλία.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι γυναίκες έχουν γίνει ένα μόνιμο και απαραίτητο συστατικό του εξειδικευμένου ιατρικού εργατικού δυναμικού του Ιράν.
Έρευνα που έχει αξιολογηθεί από ομοτίμους υποστηρίζει αυτό το συμπέρασμα
Σύμφωνα με μια εργασία με τίτλο «Υγειονομική περίθαλψη και ιατρική εκπαίδευση για την προώθηση της υγείας των γυναικών στο Ιράν: Τέσσερις δεκαετίες προσπαθειών, προκλήσεων και συστάσεων» (δημοσιευμένη και καταχωρημένη στο NCBI PubMed), ο αριθμός των γυναικών ειδικευμένων ιατρών αυξήθηκε κατά 933% μεταξύ 1979 και 2015, σε σύγκριση με αύξηση 332% στον συνολικό πληθυσμό ειδικευμένων ιατρών κατά την ίδια περίοδο.
Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι ότι ο αριθμός των γυναικών υποειδικευμένων ιατρών αυξήθηκε κατά περισσότερο από 1.700% – από 57 άτομα σε πάνω από 1.000 τα τελευταία χρόνια.
Εστίαση σε βασικούς και κρίσιμους ιατρικούς τομείς
Η αύξηση των γυναικών στην ιατρική ήταν ιδιαίτερα έντονη σε ειδικότητες που είναι κεντρικές για την παροχή δημόσιας υγείας.
Τομείς όπως η μαιευτική και γυναικολογία, η παιδιατρική, η δερματολογία και η πρωτοβάθμια περίθαλψη έχουν δει την υψηλότερη συγκέντρωση γυναικών επαγγελματιών.
Αυτοί οι τομείς διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην προληπτική φροντίδα, την υγεία της μητέρας και του παιδιού και την έγκαιρη παρέμβαση – τομείς όπου η διαρκής εμπλοκή των ασθενών και η συνέχεια της φροντίδας είναι απαραίτητες.
Είναι σημαντικό ότι η επέκταση δεν έχει περιοριστεί σε παραδοσιακά σχετιζόμενους με το φύλο τομείς.
Με την πάροδο του χρόνου, οι γυναίκες έχουν εισέλθει σε χειρουργικές και επεμβατικές ειδικότητες υψηλής έντασης, συμπεριλαμβανομένης της ουρολογίας και της νευροχειρουργικής, δημιουργώντας επαγγελματικά προηγούμενα όπου δεν υπήρχαν προηγουμένως.
Αποτελέσματα υγείας και δείκτες σε επίπεδο πληθυσμού
Η αυξημένη παρουσία γυναικών στο σύστημα υγείας του Ιράν συμπίπτει με μετρήσιμες βελτιώσεις στους εθνικούς δείκτες υγείας, ιδίως σε αυτούς που σχετίζονται με τις γυναίκες και τα παιδιά.
Ενώ η αιτιότητα είναι πολυπαραγοντική, η ευθυγράμμιση μεταξύ των αλλαγών στο εργατικό δυναμικό και των αποτελεσμάτων είναι αξιοσημείωτη.
Μια ολοκληρωμένη διαχρονική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο PubMed αναφέρει τις ακόλουθες τάσεις από το 1979:
Το προσδόκιμο ζωής μεταξύ των Ιρανών γυναικών αυξήθηκε κατά περίπου 29%.
Η θνησιμότητα των ενήλικων γυναικών μειώθηκε κατά 78%.
Η μητρική θνησιμότητα μειώθηκε κατά περίπου 80%, ένας βασικός δείκτης της αποτελεσματικότητας του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, ιδίως στη μαιευτική και την επείγουσα περίθαλψη.
Αυτές οι βελτιώσεις ευθυγραμμίζονται με έναν από τους βασικούς στόχους της πολιτικής δημόσιας υγείας: τη μείωση των θανάτων που μπορούν να προληφθούν και τη βελτίωση των μητρικών και νεογνικών αποτελεσμάτων.
Η αυξανόμενη διαθεσιμότητα εκπαιδευμένων γυναικών ιατρών -ιδίως στην αναπαραγωγική υγεία και τη μαιευτική φροντίδα- πιθανότατα συνέβαλε στη βελτιωμένη πρόσβαση, στην έγκαιρη παρέμβαση και στην υψηλότερη συμμόρφωση με τη θεραπεία.
Μια μελέτη του 2021 που δημοσιεύθηκε στο Iranian Journal of Public Health εξέτασε τις εξελίξεις στον τομέα της μαιευτικής και γυναικολογίας μεταξύ 1979 και 2017.
Διαπίστωσε ότι η αναλογία των ειδικών μαιευτικής-γυναικολογίας σε σχέση με τον πληθυσμό αυξήθηκε από 5 ανά 100.000 άτομα το 1979 σε 8,05 ανά 100.000 το 2017 – αντιπροσωπεύοντας αύξηση άνω του 60%.
Ο αριθμός των ενεργών επαγγελματιών στον τομέα, ιδίως των γυναικών ειδικών, αυξήθηκε κατά σχεδόν 1.000% κατά την ίδια περίοδο.
Κατά τη διάρκεια αυτών των δεκαετιών, η μητρική θνησιμότητα μειώθηκε κατά περισσότερο από 79%, ενισχύοντας τη σύνδεση μεταξύ της διευρυμένης εξειδικευμένης ικανότητας και των βελτιωμένων αποτελεσμάτων υγείας.
Γυναίκες στην ιατρική εκπαίδευση, την έρευνα και τη διοίκηση
Η συμμετοχή των γυναικών στο ιατρικό σύστημα του Ιράν εκτείνεται πέρα από την κλινική περίθαλψη.
Περίπου 10.000 γυναίκες υπηρετούν σήμερα ως μέλη ΔΕΠ σε ιατρικά πανεπιστήμια, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 34% του συνόλου του ακαδημαϊκού προσωπικού.
Ο ρόλος τους στην εκπαίδευση μελλοντικών ιατρών και στη διεξαγωγή κλινικής έρευνας τις τοποθετεί στο επίκεντρο της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του συστήματος.
Οι γυναίκες έχουν επίσης διατηρήσει ισχυρή παρουσία σε συναφή επαγγέλματα υγείας.
Σε προηγούμενες επίσημες αξιολογήσεις του εργατικού δυναμικού, οι γυναίκες αποτελούσαν περίπου το 55% των υπαλλήλων του Υπουργείου Υγείας και περισσότερο από το 70% του νοσηλευτικού και μαιευτικού προσωπικού.
Αυτά τα στοιχεία υπογραμμίζουν τον κεντρικό ρόλο των γυναικών σε όλα τα επίπεδα παροχής υγειονομικής περίθαλψης, από τις υπηρεσίες πρώτης γραμμής έως την ακαδημαϊκή διδασκαλία και τη μεσαία διοίκηση.
Ενώ οι γυναίκες παραμένουν υποεκπροσωπούμενες στη χάραξη πολιτικής υγείας σε ανώτατο επίπεδο, το θεσμικό τους αποτύπωμα στο σύστημα είναι σημαντικό και διαρκές.
Οι ευρύτερες στατιστικές τάσεις αντικατοπτρίζονται στις μεμονωμένες σταδιοδρομίες που καταδεικνύουν τις εξελισσόμενες ευκαιρίες που είναι διαθέσιμες στις γυναίκες στην μετεπαναστατική ιρανική ιατρική.
Οι ακόλουθες τέσσερις Ιρανές γυναίκες ολοκλήρωσαν την ιατρική τους εκπαίδευση μετά την Ισλαμική Επανάσταση και συνέχισαν να επιτυγχάνουν σημαντική επαγγελματική διάκριση στους αντίστοιχους τομείς τους, σε αρκετές περιπτώσεις καθιστώντας τις πρωτοπόρους ως τις πρώτες γυναίκες που εισήλθαν ή θεσμοθέτησαν αυτές τις ειδικότητες στο Ιράν.
Οι σταδιοδρομίες τους καταδεικνύουν πώς η διευρυμένη πρόσβαση στην ιατρική εκπαίδευση μεταφράστηκε σε ουσιαστική επαγγελματική πρόοδο.
Αυτή η επιλογή δεν είναι εξαντλητική. Πολλές άλλες γυναίκες έχουν κάνει συγκρίσιμες συνεισφορές στην ιρανική ιατρική και υγειονομική περίθαλψη, αλλά δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας έκθεσης.
Μαρζιέ Βαχίντ Νταστγκερντί
Γεννημένη το 1959, η Μαρζιέ Βαχίντ Νταστγκερντί ολοκλήρωσε την ιατρική της εκπαίδευση στο Πανεπιστήμιο Ιατρικών Επιστημών της Τεχεράνης μετά την επανάσταση, αποκτώντας πτυχίο γενικής ιατρικής το 1983 και πιστοποίηση μαιευτικής και γυναικολογίας το 1988.
Η Μαρζιέ Βαχίντ Νταστγκερντί αργότερα έγινε η πρώτη γυναίκα που διετέλεσε Υπουργός Υγείας, Θεραπείας και Ιατρικής Εκπαίδευσης του Ιράν (2009–2012).
Εκτός από τον εκτελεστικό της ρόλο, παρέμεινε ενεργή στον ακαδημαϊκό χώρο ως αναπληρώτρια καθηγήτρια και κατείχε κοινοβουλευτικές και συμβουλευτικές θέσεις.
Η καριέρα της γεφυρώνει την κλινική ιατρική, την πολιτική υγείας και την ηγεσία σε ιδρύματα.
Ζαχρά Σεϊχί
Γεννημένη το 1979, η Ζαχρά Σεϊχί αντιπροσωπεύει μια γενιά που έχει εκπαιδευτεί εξ ολοκλήρου στο μετεπαναστατικό σύστημα ιατρικής εκπαίδευσης.
Κατέχει πτυχίο ιατρικής από το Πανεπιστήμιο Ιατρικών Επιστημών της Τεχεράνης και διπλό διδακτορικό στη λεμφολογία και την παραδοσιακή ιρανική ιατρική από το Πανεπιστήμιο Σαχίντ Μπεχεστί.
Αυτή τη στιγμή, υπηρετεί ως Αναπληρώτρια για την Έρευνα και την Τεχνολογία στο Ακαδημαϊκό Κέντρο Εκπαίδευσης, Πολιτισμού και Έρευνας (ACECR), και έχει διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην πολιτική πρόληψης του καρκίνου.
Ως μέλος του κοινοβουλίου, πρότεινε και βοήθησε στην εξασφάλιση χρηματοδότησης για τη δημιουργία ενός εθνικού δικτύου πρόληψης και έγκαιρης ανίχνευσης του καρκίνου, με πιλοτικά προγράμματα που ξεκίνησαν σε πολλές επαρχίες.
Το έργο της υπογραμμίζει τη διασταύρωση της ιατρικής, της διακυβέρνησης της έρευνας και της πολιτικής δημόσιας υγείας.
Φαρζανέ Σαριφί Αγντάς
Αποφοιτώντας από το Πανεπιστήμιο Ιατρικών Επιστημών της Τεχεράνης μετά την επανάσταση, η Δρ. Φαρζανέ Σαρίφι Αγντάς έγινε η πρώτη Ιρανή γυναίκα που εισήχθη στην ουρολογία.
Το 1989, έγινε δεκτή ως η πρώτη γυναίκα ουρολόγος της χώρας στο Πανεπιστήμιο Σαχίντ Μπεχεστί.
Αργότερα απέκτησε πιστοποίηση από το διοικητικό συμβούλιο και ολοκλήρωσε μια υποτροφία, στη συνέχεια εντάχθηκε στο διδακτικό προσωπικό του Ιατρικού Κέντρου Λαμπαφινετζάντ.
Μετά από δεκαετίες κλινικής πρακτικής, διδασκαλίας και έρευνας, βοήθησε στην ομαλοποίηση της συμμετοχής των γυναικών σε χειρουργικές υποειδικότητες και υπηρέτησε ως πρότυπο για τις επόμενες ομάδες γυναικών χειρουργών.
Ζαχρά Ταατί Ασίλ
Γεννημένη το 1954, η Ζαχρά Ταατί Ασίλi ολοκλήρωσε τις ιατρικές της σπουδές στο Πανεπιστήμιο Ιατρικών Επιστημών Σαχίντ Μπεχεστί και έγινε η πρώτη γυναίκα νευροχειρουργός του Ιράν στην πρώιμη μετεπαναστατική περίοδο το 1984.
Υπηρέτησε ως επίκουρη καθηγήτρια για πάνω από μια δεκαετία και έπαιξε βασικό ρόλο στη θεραπεία ασθενών τραυματιών πολέμου κατά τη διάρκεια του οκταετούς πολέμου που επιβλήθηκε από το Ιράκ στο Ιράν τη δεκαετία του ’80.
Γνωστή για την τεχνική της εμπειρογνωμοσύνη και τα χαμηλά ποσοστά επιπλοκών, αργότερα ίδρυσε το τμήμα νευροχειρουργικής στο Νοσοκομείο Παίδων Μοφίντ, συμβάλλοντας στην θεσμοθέτηση της παιδιατρικής νευροχειρουργικής φροντίδας στο Ιράν.
Μια μετρήσιμη διαρθρωτική μεταμόρφωση
Η επέκταση της συμμετοχής των γυναικών στην ιρανική ιατρική είναι
Η επέκταση της συμμετοχής των γυναικών στην ιρανική ιατρική από το 1979 αντιπροσωπεύει έναν διαρθρωτικό μετασχηματισμό που υποστηρίζεται από δεδομένα, θεσμική ανάπτυξη και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.
Οι γυναίκες δεν αποτελούν πλέον περιφερειακούς συμμετέχοντες στην παροχή υγειονομικής περίθαλψης. Αποτελούν σημαντικό μερίδιο ειδικών, εκπαιδευτικών, ερευνητών και επαγγελματιών σε πολλαπλούς κλάδους.
Αυτός ο μετασχηματισμός είναι ορατός όχι μόνο στη σύνθεση του εργατικού δυναμικού αλλά και στους βελτιωμένους δείκτες υγείας και στην διευρυμένη πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα.
Ενώ οι προκλήσεις παραμένουν -ιδίως στην ανώτερη ηγεσία και τη χάραξη πολιτικής- η πορεία των γυναικών στην ιρανική ιατρική τις τελευταίες πέντε δεκαετίες αντανακλά μια διαρκή και μετρήσιμη εξέλιξη, βασισμένη στην εκπαίδευση, την επαγγελματική ένταξη και τον αντίκτυπο στη δημόσια υγεία.
—
