Ο αποκλεισμός των ΗΠΑ καταρρέει καθώς το Ιράν στρέφεται σε χερσαίες διαδρομές
Καθώς οι ΗΠΑ εντείνουν τις απάνθρωπες κυρώσεις τους και επιδιώκουν να καταπνίξουν την οικονομία του Ιράν μέσω ενός παράνομου ναυτικού αποκλεισμού, η Τεχεράνη έχει κάνει στρατηγικές προσαρμογές.
Το Πακιστάν ενεργοποίησε επίσημα έναν νέο διάδρομο διαμετακόμισης μέσω του Ιράν την Παρασκευή, ανακοινώνοντας ότι η πρώτη αποστολή που περιελάμβανε κατεψυγμένο κρέας με προορισμό την Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν είχε αποσταλεί μέσω του Οικονομικού Διαδρόμου Κίνας-Πακιστάν (CPEC) και των χερσαίων οδών του Ιράν.
Η χώρα όρισε έξι διαδρομές διαμετακόμισης, συμπεριλαμβανομένων πολλαπλών βασικών διαδρόμων που συνδέουν λιμάνια και συνοριακά σημεία εντός του Πακιστάν, σχηματίζοντας ένα ευρύ δίκτυο για χερσαίο εμπόριο προς το Ιράν σε μια προσπάθεια να παρακάμψει τις θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές στον Περσικό Κόλπο.
Η εντολή, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 25 Απριλίου, στοχεύει στην άμβλυνση του αδιεξόδου στο λιμάνι του Καράτσι και στο λιμάνι Κασίμ, όπου περισσότερα από 3.000 εμπορευματοκιβώτια με προορισμό το Ιράν έχουν κολλήσει λόγω του συνεχιζόμενου ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμένων από τις ΗΠΑ.
Χρησιμοποιώντας τον νέο διάδρομο, οι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ο χρόνος ταξιδιού προς τα ιρανικά σύνορα θα μειωθεί από 18 ώρες σε μόλις τρεις ώρες, γεγονός που με τη σειρά του θα μειώσει το κόστος εφοδιαστικής για τους περιφερειακούς εμπόρους.
Οι καθορισμένες διαδρομές δημιουργούν μια χερσαία γέφυρα μεταξύ των λιμένων βαθέων υδάτων του Πακιστάν και των ιρανικών συνόρων, προσφέροντας μια σανίδα σωτηρίας για αγαθά τρίτων χωρών που διαφορετικά θα ήταν ευάλωτα στην αμερικανική ναυτική πειρατεία στη θάλασσα.
Για την Κίνα, τον μεγαλύτερο εισαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο και τον προορισμό για περίπου το 90% των εξαγωγών αργού πετρελαίου του Ιράν πριν από τον τρέχοντα πόλεμο, το άνοιγμα χερσαίων εναλλακτικών λύσεων έχει έντονη στρατηγική σημασία.
Με το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ να επιβάλλει παράνομο κλοιό στις εκβολές του Κόλπου του Ομάν από τις 13 Απριλίου, η θαλάσσια διαδρομή που κάποτε μετέφερε το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου έχει καταληφθεί από ένοπλη ναυτική επιδρομή, υποβληθεί σε συστηματική λεηλασία.
Ο κύριος στόχος του αποκλεισμού ήταν πάντα τόσο το Πεκίνο όσο και η Τεχεράνη. Η Κίνα αγοράζει περίπου το 13 έως 15% των εισαγωγών αργού πετρελαίου από το Ιράν, όγκοι που πριν από τον πόλεμο ξεπερνούσαν τα 1,38 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
Το ιρανικό αργό πετρέλαιο, που συχνά μεταφορτώνεται μέσω της Μαλαισίας και άλλων μεσαζόντων, τροφοδοτεί τα ανεξάρτητα διυλιστήρια «τσαγιέρας» της Κίνας και βοηθά στην υποστήριξη της ενεργειακής ασφάλειας του Πεκίνου.
Η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει κρύψει την πρόθεσή της να διακόψει αυτή τη ροή. Στις 23 Απριλίου, η Ουάσινγκτον επέβαλε κυρώσεις στο διυλιστήριο Νταλιάν της Hengli Petrochemical, έναν από τους μεγαλύτερους ανεξάρτητους επεξεργαστές της Κίνας, με χωρητικότητα 400.000 βαρελιών ημερησίως, μαζί με περίπου 40 ναυτιλιακές εταιρείες και δεξαμενόπλοια που εμπλέκονται στη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου.
Σε μια δρακόντεια ανακοίνωση, ο Υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ θα περιορίσουν «το δίκτυο πλοίων, μεσαζόντων και αγοραστών στους οποίους βασίζεται το Ιράν για να μεταφέρει το πετρέλαιό του στις παγκόσμιες αγορές».
Ωστόσο, ακόμη και καθώς η αμερικανική πειρατεία σφίγγεται, ο φυσικός αποκλεισμός παρουσιάζει κενά. Δορυφορικές εικόνες και δεδομένα παρακολούθησης αποκάλυψαν ότι πολλά πλοία με ιρανική σημαία που υπόκεινται σε κυρώσεις είχαν αποπλεύσει από τον Περσικό Κόλπο.
Ενώ τα δεξαμενόπλοια κάνουν ελιγμούς, ο κορυφαίος διπλωμάτης του Ιράν χτίζει την πολιτική αρχιτεκτονική για χερσαίες εναλλακτικές λύσεις. Ο Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ξεκίνησε μια περιοδεία υψηλού διακυβεύματος στις 23 Απριλίου, ταξιδεύοντας δύο φορές στο Πακιστάν για διαβουλεύσεις και για να συντονίσει την ενεργοποίηση του διαδρόμου πριν κατευθυνθεί στο Ομάν και τέλος στη Ρωσία.
Στο Ισλαμαμπάντ, οι συζητήσεις φέρεται να επικεντρώθηκαν σε βασικά ζητήματα, οι λεπτομέρειες των οποίων δεν διευκρινίζονται. Αλλά το απτό αποτέλεσμα ήταν ο ίδιος ο διάδρομος.
Οι νέες διαδρομές διέλευσης του Πακιστάν, που συνδέουν το Γκουαντάρ, το Καράτσι και το Πορτ Κασίμ με τα συνοριακά περάσματα Γκαμπντ και Ταφτάν, παρέχουν στο Ιράν άμεση πρόσβαση στις οδικές και σιδηροδρομικές υποδομές του CPEC.
Το Γκουαντάρ κατασκευάστηκε με κινεζικά δάνεια και κινεζική εργασία ακριβώς ως αντιστάθμισμα έναντι των θαλάσσιων σημείων συμφόρησης. Τώρα, με τη Θάλασσα του Ομάν ουσιαστικά κλειστή, τα εμπορεύματα που διακινούνται δια ξηράς από το Ιράν στο Γκουαντάρ μπορούν να συνδεθούν με τις κινεζικές αγορές μέσω του δικτύου CPEC, παρακάμπτοντας εντελώς το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ.
Στις 27 Απριλίου, ο Αραγτσί συναντήθηκε με τον Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη για συνομιλίες που διήρκεσαν περισσότερο από 90 λεπτά. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών περιέγραψε τις συζητήσεις ως καλύπτουσες «όλα τα ζητήματα, τόσο στις διμερείς σχέσεις όσο και στα περιφερειακά ζητήματα, καθώς και το ζήτημα του πολέμου και της επιθετικότητας από τα καθεστώτα των ΗΠΑ και του Σιωνισμού».
Σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, ο Ρώσος πρόεδρος δήλωσε ότι η Μόσχα «θα κάνει ό,τι μπορεί για να υποστηρίξει τα συμφέροντα του Ιράν και άλλων χωρών της περιοχής και να βοηθήσει στην ειρήνη στη Δυτική Ασία το συντομότερο δυνατό».
Πρόσθεσε ότι «όχι μόνο η Ρωσία, αλλά τώρα ολόκληρος ο κόσμος θαυμάζει τον ιρανικό λαό για την αντίστασή του στην Αμερική».
Ενώ η Ρωσία και το Ιράν υπέγραψαν συμφωνίες-πλαίσια για τον Διεθνή Διάδρομο Μεταφορών Βορρά-Νότου πριν από χρόνια, η τρέχουσα κρίση έχει δώσει σε αυτά τα σχέδια νέα επείγουσα σημασία.
Ο Αραγτσί χρησιμοποίησε τη συνάντηση στην Αγία Πετρούπολη για να επιβεβαιώσει ότι η Τεχεράνη βλέπει τη σχέση της με τη Μόσχα ως μια «στρατηγική συνεργασία» που θα συνεχιστεί «με μεγαλύτερη δύναμη και εύρος».
Για την Κίνα, ο ρόλος της Ρωσίας είναι συμπληρωματικός. Το INSTC προσφέρει μια διαδρομή από τη Βομβάη στη Μόσχα μέσω ιρανικών σιδηροδρομικών συνδέσεων, μια διαδρομή που, εάν τεθεί πλήρως σε λειτουργία, θα δώσει στα κινεζικά αγαθά μια άλλη χερσαία εναλλακτική λύση έναντι της θαλάσσιας ναυτιλίας.
Πιο άμεσα, η διπλωματική κάλυψη της Ρωσίας περιπλέκει κάθε προσπάθεια των ΗΠΑ να πιέσουν το Πακιστάν ή άλλους γείτονες να κλείσουν τα σύνορά τους στο ιρανικό εμπόριο.
Το κεντρικό ερώτημα για την Ουάσινγκτον είναι εάν η θαλάσσια πειρατεία μπορεί να επιτύχει αυτό που οι πύραυλοι και οι αεροπορικές επιδρομές δεν κατάφεραν να επιτύχουν. Μετά τις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, κατέστη σαφές ότι οι βομβαρδισμοί από μόνοι τους δεν θα γονάτιζαν τη χώρα.
Ο αποκλεισμός αντιπροσωπεύει μια στροφή προς την οικονομική ασφυξία με στόχο τη συμπίεση των εσόδων του Ιράν από το πετρέλαιο. Αλλά η στρατηγική έχει κόστος. Οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου παραμένουν υψηλές κοντά στα 120 δολάρια ανά βαρέλι, τροφοδοτώντας πληθωριστικές πιέσεις στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και πέρα από αυτές.
Πιο ουσιαστικά, η επιτυχία του αποκλεισμού εξαρτάται από το αν οι χερσαίες διαδρομές παραμείνουν κλειστές. Η ενεργοποίηση του διαδρόμου διαμετακόμισης από το Πακιστάν, η υποστήριξη της Ρωσίας και η αθόρυβη ενσωμάτωση του Gwadar στην αλυσίδα εφοδιασμού της Κίνας υποδηλώνουν συλλογικά ότι η Τεχεράνη κατασκευάζει μια χερσαία καταπακτή διαφυγής την οποία το Ναυτικό των ΗΠΑ δεν μπορεί να απαγορεύσει υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.
«Όποτε υπάρχουν κυρώσεις ή αποκλεισμοί, θα υπάρχουν και λύσεις, είτε άτυπα κανάλια είτε άλλες ευέλικτες ρυθμίσεις», δήλωσε στους The Straits Times ο Wang Yiwei, διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Renmin. «Το βασικό ερώτημα που πρέπει να θέσουμε είναι: μπορεί αυτός ο αποκλεισμός να διατηρηθεί στην πραγματικότητα;»
Προς το παρόν, η απάντηση φαίνεται αβέβαιη, αλλά με κάθε νέο χερσαίο διάδρομο, το Ιράν αποδεικνύεται αδύνατο να σφραγιστεί και η Κίνα είναι απίθανο να λιμοκτονήσει.
—
