Το νέο ψήφισμα και η παραπομπή στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ δείχνουν ότι ο ΔΟΑΕ εξακολουθεί να εργαλειοποιείται από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη κατά του Ιράν
Του Alireza Ahmadzadeh
Την Τετάρτη, το Συμβούλιο των Διοικητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), σε μια ακόμη κίνηση με πολιτικά κίνητρα, ψήφισε υπέρ της παραπομπής του Ιράν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με την κατηγορία —που διατυπώνεται χωρίς το παραμικρό αποδεικτικό στοιχείο— περί πυρηνικής «μη συμμόρφωσης».
Το ψήφισμα —το οποίο αποτελεί συνέχεια εκείνου που εγκρίθηκε λίγες ημέρες πριν το ισραηλινό καθεστώς εξαπολύσει τον 12ήμερο επιθετικό πόλεμο κατά του Ιράν πέρυσι— καλεί την Τεχεράνη να «διορθώσει άμεσα» μια παραβίαση την οποία ο ίδιος ο Οργανισμός δεν έχει τεκμηριώσει ποτέ με αξιόπιστο τρόπο.
Απαιτεί πρόσβαση επιθεωρητών σε εγκαταστάσεις τις οποίες οι ίδιοι οι εμπνευστές του ψηφίσματος, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, έχουν βομβαρδίσει επανειλημμένα τα τελευταία δύο χρόνια. Και προσποιείται, με εκπληκτικό θράσος και αναίδεια, ότι τίποτα από αυτά δεν συνέβη.
Είναι σαφές ότι το ζήτημα δεν αφορά τα μέτρα διασφάλισης. Ούτε αφορά τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Πρόκειται για το τελικό, απροκάλυπτο στάδιο της εργαλειοποίησης ενός διεθνούς οργανισμού που δημιουργήθηκε ακριβώς για να αποτρέπει αυτού του είδους την πολιτική κατάχρηση.
Διπλωματία, μετά επίθεση, και στη συνέχεια σιωπή
Για να κατανοήσει κανείς τι συνέβη την Τετάρτη στη Βιέννη, πρέπει να εξετάσει το μοτίβο που επαναλαμβάνεται με μηχανική ακρίβεια τα τελευταία δύο χρόνια ειδικότερα, αλλά και τα προηγούμενα έτη γενικότερα.
Ο κύκλος ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2025. Στις 12 Ιουνίου 2025, το Συμβούλιο του ΔΟΑΕ ενέκρινε ψήφισμα κατά του Ιράν. Την αμέσως επόμενη ημέρα, το Ισραήλ, με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, εξαπέλυσε έναν 12ήμερο επιθετικό πόλεμο, βομβαρδίζοντας τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν που τελούσαν υπό καθεστώς διασφαλίσεων και αναγκάζοντας τον ΔΟΑΕ να αποσύρει τους επιθεωρητές του.
Ακολούθησε η καταστροφική κλιμάκωση στα τέλη Φεβρουαρίου του 2026. Στις 28 Φεβρουαρίου, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν από κοινού έναν επιθετικό πόλεμο πλήρους κλίμακας κατά του Ιράν. Το τίμημα σε ανθρώπινες ζωές αμάχων ήταν φρικτό· περιλάμβανε αμερικανικό πλήγμα σε δημοτικό σχολείο στο Μινάμπ, το οποίο στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 160 μαθητές, πέρα από τη δολοφονία κορυφαίων πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών, καθώς και του Ηγέτη της Ισλαμικής Επανάστασης, Αγιατολάχ Σαγιέντ Αλί Χαμενεΐ. Ο πόλεμος τερματίστηκε τελικά με κατάπαυση του πυρός στις αρχές Απριλίου.
Ωστόσο, η διπλωματική προδοσία συνεχίστηκε. Στις 10 Ιουνίου 2026, το Συμβούλιο του ΔΟΑΕ (Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας) ενέκρινε ένα ακόμη ψήφισμα που προωθήθηκε από τις ΗΠΑ. Μόλις μία εβδομάδα αργότερα, στις 17 Ιουνίου, υπεγράφη το Μνημόνιο Συνεννόησης του Ισλαμαμπάντ, με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν. Ωστόσο, μόλις τρεις εβδομάδες αφότου στέγνωσε το μελάνι, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραβίασαν τη συμφωνία, επανέλαβαν τη στρατιωτική τους επίθεση και επανέφεραν τον ναυτικό αποκλεισμό.
Τώρα, τον Σεπτέμβριο του 2026, βρισκόμαστε στην πιο πρόσφατη και πιο βίαιη φάση αυτού του κύκλου. Λίγες μόλις ημέρες πριν από την ψηφοφορία στον ΔΟΑΕ, αμερικανικοί πύραυλοι έπληξαν μια γαμήλια δεξίωση στο νότιο Ιράν, προκαλώντας τον θάνατο ή τον τραυματισμό δεκάδων γυναικών και παιδιών.
Καθ’ όλη τη διάρκεια αυτών των γεγονότων, ο ΔΟΑΕ και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ τήρησαν εκκωφαντική σιωπή σχετικά με αυτά τα εγκλήματα πολέμου. Και τώρα, ενώ ο πόλεμος μαίνεται, η Ουάσιγκτον απαιτεί από το Ιράν να ανοίξει τις πόρτες του στους επιθεωρητές, την ώρα που οι βόμβες εξακολουθούν να πέφτουν.
Πρόκειται για μια μακάβρια τελετουργία, όπου η λέξη «διπλωματία» χρησιμοποιείται ως προπέτασμα καπνού για την επιθετικότητα και ο ΔΟΑΕ χρησιμοποιείται ως σκηνικό αντικείμενο για να προσδώσει στην παράσταση μια επίφαση νομιμότητας.
Το νομικό παράδοξο
Το πιο κραυγαλέο σφάλμα στη θέση της Δύσης, καθώς και στην έκθεση του Γενικού Διευθυντή του ΔΟΑΕ, είναι η πλήρης αποσύνδεσή της από την πραγματικότητα.
Ο ΔΟΑΕ δεν έχει πρόσβαση σε βασικές ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις από την εποχή της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης κατά του Ιράν τον Ιούνιο του 2025 – και δικαίως. Οι εγκαταστάσεις δεν μπορούν να ανοίξουν για επιθεωρήσεις όσο οι επιτιθέμενοι συνεχίζουν να πλήττουν τη χώρα.
Η ίδια η έκθεση του οργανισμού του ΟΗΕ αναγνωρίζει ότι «σταμάτησε να διεξάγει δραστηριότητες επαλήθευσης στο Ιράν» και «αποφάσισε να αποσύρει όλους τους επιθεωρητές του από το Ιράν για λόγους ασφαλείας».
Ο πρεσβευτής του Ιράν στον ΔΟΑΕ, Ρεζά Νατζαφί, διατύπωσε με σαφήνεια το νομικό επιχείρημα. Σύμφωνα με τη Σύμβαση της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών (άρθρα 61 και 62), ένα συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να αναστείλει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από μια συνθήκη όταν η εκπλήρωσή τους καθίσταται ουσιαστικά αδύνατη λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων ή όταν μια θεμελιώδης μεταβολή των συνθηκών αλλάζει ριζικά τη βάση της συμφωνίας.
Η καταστροφή των ίδιων των εγκαταστάσεων που αποτελούν αντικείμενο επιθεώρησης, καθώς και η συνέχιση της ενεργού στρατιωτικής επίθεσης, συνιστούν ακριβώς τέτοιες περιστάσεις.
Δεν μπορεί να αναμένεται από κανένα κυρίαρχο κράτος στον κόσμο να παρέχει ασφαλή πρόσ Κι όμως, το Συμβούλιο του ΔΟΑΕ απαιτεί τώρα από το Ιράν να «διορθώσει τη μη συμμόρφωσή του», λες και η αδυναμία εκπλήρωσης των υποχρεώσεων προκλήθηκε από την Τεχεράνη και όχι από τους πυραύλους που εκτόξευσαν η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ εναντίον των εν λόγω εγκαταστάσεων.
Όπως δήλωσε ο Νατζαφί: «Δεν μπορούν να απαιτούν ουσιαστική δέσμευση ενώ κρατούν ένα εχθρικό ψήφισμα πάνω από τα κεφάλια μας. Αυτή η επιθετική προσέγγιση καταστρέφει την εμπιστοσύνη. Δεν την οικοδομεί. Δεν θα οδηγήσει στη διπλωματία».
Ίσως το πιο καταδικαστικό στοιχείο κατά του ψηφίσματος είναι η παντελής έλλειψη αποδεικτικής βάσης.
Σύμφωνα με το Άρθρο XII.C του Καταστατικού του ΔΟΑΕ (IAEA), η διαπίστωση μη συμμόρφωσης απαιτεί αξιόπιστα και επαληθεύσιμα στοιχεία για παραβίαση των μέτρων διασφάλισης – συγκεκριμένα, για την εκτροπή πυρηνικού υλικού από ειρηνικές χρήσεις.
Στα 25 χρόνια των πιο εκτεταμένων και πρωτοφανών επιθεωρήσεων που έχουν διεξαχθεί ποτέ σε οποιαδήποτε χώρα, ο ΔΟΑΕ δεν έχει αναφέρει ποτέ εκτροπή ούτε ενός γραμμαρίου πυρηνικού υλικού από το Ιράν.
Η έκθεση του Γενικού Διευθυντή ουδέποτε ανέφερε ότι ο οργανισμός του ΟΗΕ επιβεβαίωσε την εκτροπή πυρηνικών υλικών. Το ψήφισμα απαιτεί από το Ιράν να «διορθώσει» μια υποτιθέμενη παραβίαση την οποία ο ίδιος ο οργανισμός δεν μπορεί να τεκμηριώσει. Δεν πρόκειται για τεχνικό πόρισμα, αλλά για πολιτική εικασία ντυμένη με νομική ορολογία.
Ακόμη χειρότερα, το ψήφισμα αγνοεί επιλεκτικά την ίδια την «τελική αξιολόγηση» του ΔΟΑΕ του 2015, η οποία έκλεισε τον φάκελο για όλα τα παλαιά και τρέχοντα ζητήματα που σχετίζονταν με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Το Διοικητικό Συμβούλιο έκλεισε επίσημα τον φάκελο αυτόν τον Δεκέμβριο του 2015. Το ψήφισμα προσποιείται ότι αυτό δεν συνέβη ποτέ. Προσποιείται ότι το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης δεν υπήρξε ποτέ, ότι οι ΗΠΑ δεν αποχώρησαν ποτέ μονομερώς από αυτό και ότι η τρέχουσα κρίση δεν κατασκευάστηκε στην Ουάσιγκτον.
Κροκοδείλια δάκρυα για τη διάδοση των πυρηνικών
Υπάρχει μια βαθιά, αποκρουστική ειρωνεία στο γεγονός ότι οι δυτικές αντιπροσωπείες εκφράζουν «έντονη ανησυχία» για τη διάδοση των πυρηνικών, ενώ αρνούνται να αρθρώσουν έστω και μία λέξη καταδίκης για τον βομβαρδισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων που τελούσαν υπό καθεστώς διασφαλίσεων.
Ας είμαστε ακριβείς σχετικά με το τι συνέβη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, οι δύο βασικοί υποκινητές και ωφελούμενοι αυτού του ψηφίσματος, βομβάρδισαν πυρηνικές εγκαταστάσεις που βρίσκονταν υπό τις διασφαλίσεις του ΔΟΑΕ. Επιτέθηκαν σε τοποθεσίες που παρακολουθούσε ο πυρηνικός οργανισμός του ΟΗΕ. Κατέστρεψαν τις ίδιες τις υποδομές που το σύστημα επαλήθευσης του ΔΟΑΕ είχε σχεδιαστεί να προστατεύει.
Και ποια ήταν η αντίδραση των δυτικών δυνάμεων; Ούτε καταδίκη. Ούτε απαίτηση για απόδοση ευθυνών. Ούτε καν μια απλή προφορική δήλωση έκφρασης λύπης. Αντ’ αυτού, χύνουν αυτό που ο Νατζαφί αποκάλεσε εύστοχα «κροκοδείλια δάκρυα για τη διάδοση των πυρηνικών», αποφεύγοντας υποκριτικά να αναγνωρίσουν τις πρωτοφανείς επιθέσεις που κατέστησαν αδύνατη την επαλήθευση.
Δεν πρόκειται για ανησυχία σχετικά με τη μη διάδοση των πυρηνικών. Πρόκειται για την εργαλειοποίηση της ίδιας της έννοιας της μη διάδοσης, μετατρέποντας ένα νομικό και τεχνικό πλαίσιο σε Ο θάνατος της θεσμικής ανεξαρτησίας
Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) ιδρύθηκε το 1957 με σκοπό την προώθηση της ειρηνικής χρήσης της πυρηνικής ενέργειας και την αποτροπή της διοχέτευσής της στην κατασκευή όπλων. Η αξιοπιστία του εξαρτάται από μία αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση: τη λειτουργία του με ανεξαρτησία, σε τεχνική βάση και χωρίς πολιτικές παρεμβάσεις.
Αυτή η ανεξαρτησία έχει πλέον χαθεί. Δεν εξαλείφθηκε από κάποιο μεμονωμένο ψήφισμα, αλλά μέσα από μια διαρκή και σκόπιμη εκστρατεία μετατροπής του Οργανισμού σε εργαλείο πολιτικής για την αλλαγή καθεστώτος.
Οι εκθέσεις του Γενικού Διευθυντή δεν αποτελούν πλέον τεχνικές αξιολογήσεις. Πρόκειται για πολιτικά έγγραφα, συνταγμένα κατά τρόπο που να στηρίζουν προκαθορισμένα συμπεράσματα. Το Συμβούλιο των Διοικητών δεν προβαίνει πλέον σε ουσιαστική διαβούλευση· ψηφίζει ακολουθώντας τις γραμμές των μπλοκ που υπαγορεύει η Ουάσιγκτον. Παράλληλα, όροι όπως η «μη συμμόρφωση» και η «ανησυχία για τη διάδοση [πυρηνικών όπλων]» έχουν απογυμνωθεί από το νομικό τους περιεχόμενο και χρησιμοποιούνται πλέον ως ευφημισμοί για τη φράση «μια χώρα που επιθυμούμε να τιμωρήσουμε».
Η προειδοποίηση του Νατζαφί ήταν σαφής και εύστοχη: «Το Συμβούλιο καλείται σήμερα να λάβει μια κρίσιμη απόφαση: να διαφυλάξει την τεχνική ακεραιότητα του ΔΟΑΕ ή να επιτρέψει τη μετατροπή του σε ένα απλό πολιτικό εργαλείο». Το Συμβούλιο έκανε την επιλογή του. Επέλεξε την πολιτική. Επέλεξε τον εξαναγκασμό. Επέλεξε να επιβραβεύσει την επιθετικότητα και να τιμωρήσει το θύμα.
Ένα καθεστώς που καταρρέει
Οι συνέπειες αυτής της απόφασης εκτείνονται πολύ πέρα από το Ιράν. Το καθεστώς μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων βασίζεται σε μια θεμελιώδη συμφωνία: τα κράτη παραιτούνται από τα πυρηνικά όπλα με αντάλλαγμα την πρόσβαση σε ειρηνική πυρηνική τεχνολογία και την προστασία του διεθνούς δικαίου.
Όταν ένα κράτος εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του, υποβάλλεται σε επιθεωρήσεις και, παρ’ όλα αυτά, τιμωρείται, βομβαρδίζεται, υφίσταται κυρώσεις και αποκλεισμούς, και παραπέμπεται στο Συμβούλιο Ασφαλείας, τότε αυτή η θεμελιώδης συμφωνία καταρρέει.
Γιατί να αποδεχτεί οποιοδήποτε έθνος μηχανισμούς ελέγχου (διασφαλίσεις), εάν η συμμόρφωση δεν αποφέρει ασφάλεια; Γιατί να εμπιστευτεί οποιοδήποτε κράτος τους διεθνείς θεσμούς, εάν αυτοί λειτουργούν ως συνεργοί σε επιθετικές ενέργειες; Η απάντηση —που είναι εμφανής στις αυξανόμενες πιέσεις για διάδοση πυρηνικών όπλων σε όλη τη Μέση Ανατολή και πέρα από αυτήν— είναι ότι δεν θα το πράξουν.
Η ψευδαίσθηση της συνθηκολόγησης
Ο απώτερος στόχος πίσω από αυτό το ψήφισμα δεν είναι η μη διάδοση των πυρηνικών. Δεν είναι η συμμόρφωση. Δεν είναι καν η διπλωματία. Είναι να εξαναγκαστεί το Ιράν σε συνθηκολόγηση.
Δύο χρόνια ολοκληρωτικής στρατιωτικής και οικονομικής επίθεσης απέτυχαν να επιτύχουν αυτόν τον στόχο. Χρόνια παράνομων κυρώσεων, αποκλεισμών, δολοφονιών και μαζικών φόνων δεν κατάφεραν να κάμψουν τη βούληση του Ιράν. Και κανένα ψήφισμα που υιοθετείται σε μια αίθουσα συνεδριάσεων στη Βιέννη δεν θα καταφέρει ό,τι δεν μπόρεσαν να πετύχουν οι βόμβες και οι πύραυλοι.
Ωστόσο, το τίμημα αυτής της ψευδαίσθησης δεν το πληρώνει η Ουάσιγκτον ή το Τελ Αβίβ. Το πληρώνει η αξιοπιστία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), το καθεστώς μη διάδοσης, το διεθνές δίκαιο και η αρχή ότι οι διεθνείς θεσμοί υπάρχουν για να διασφαλίζουν τη δικαιοσύνη και όχι για να υπηρετούν τις φιλοδοξίες αυτοκρατοριών.
Ο ΔΟΑΕ έχει περιέλθει υπό τον έλεγχο άλλων δυνάμεων. Και αν τα κράτη-μέλη του δεν ανακτήσουν τον έλεγχό του, ο θεσμός που δημιουργήθηκε για να αποτρέπει τον πυρηνικό πόλεμο θα μετατραπεί σε εργαλείο που διευκολύνει το ξέσπασμά του.
Ο Alireza Ahmadzadeh είναι αναλυτής διεθνών υποθέσεων και ερευνητής (υποψήφιος διδάκτορας) με έδρα την Τεχεράνη.
PressTV
https://www.presstv.co.uk/Detail/2026/09/13/776217/new-resolution-unsc-referral-show-iaea-continues-to-weaponized-us-europe-against-iran
—
