Δύο χρόνια μετά τον Σαγιέντ Χασάν Νασράλα: Η φωνή, η παρουσία και η κληρονομιά που διαμόρφωσαν την αντίσταση επί δεκαετίες
Της Εβαρίτα Τζαφάρ
Ίσως δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να ξεκινήσει κανείς τη συζήτηση για αυτή την προσωπικότητα, παρά με τη δήλωση που απευθύνθηκε στη λιβανική κυβέρνηση: «Όταν γίνετε κράτος, τότε ζητήστε μας να μην είμαστε κράτος εν κράτει».
Αυτή η δήλωση αποτυπώνει την ουσία της κρίσης που αντιμετωπίζει ο Λίβανος. Η λαϊκή αντίσταση δεν ήταν επιλογή, αλλά μάλλον φυσικό επακόλουθο της έλλειψης ασφάλειας και της αποτυχίας των διαδοχικών κυβερνήσεων να εκπληρώσουν την πρωταρχική τους ευθύνη: την προστασία της επικράτειας και του λαού τους.
Όταν το κράτος εγκαταλείπει αυτή την ευθύνη, οι κοινωνίες αναγκάζονται να αναλάβουν πρωτοβουλίες για να προστατεύσουν τον εαυτό τους και την πατρίδα τους. Σε αυτό το πλαίσιο, το ζήτημα του αποκλειστικού κρατικού ελέγχου των όπλων εξαρτάται από την ύπαρξη ενός κράτους που είναι πραγματικά ικανό να παρέχει προστασία, και όχι ενός κράτους που υπάρχει μόνο κατ’ όνομα.
Στη δεύτερη επέτειο του μαρτυρίου του, η ιστορία μάς φέρνει αντιμέτωπους με μια εξαιρετική προσωπικότητα που άφησε βαθύ αποτύπωμα στην περιοχή για περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
Ο Σαγιέντ Χασάν Νασράλα δεν ήταν απλώς άλλη μια μορφή στο πολιτικό ή περιφερειακό τοπίο του Λιβάνου. Ήταν ένας ηγέτης που συνδύαζε το χάρισμα της μαζικής απήχησης, την τακτική ικανότητα και μια παρουσία που ξεπερνούσε τα θρησκευτικά και εθνικά σύνορα, καθιστώντας τον πρόσωπο που κέντριζε το ενδιαφέρον τόσο φίλων όσο και αντιπάλων σε όλο τον κόσμο.
Διέθετε μια σπάνια μορφή πολιτικού και λαϊκού χαρίσματος, που σπάνια συναντάται στη σύγχρονη ιστορία της περιοχής. Οι δημόσιες εμφανίσεις του χαρακτηρίζονταν από σαφήνεια και άμεση επικοινωνία με το κοινό. Απευθυνόταν στην κοινή γνώμη με μια γλώσσα που συνδύαζε τη ρητορική δεινότητα, την απλότητα και τη τόλμη, δημιουργώντας μια εξαιρετική σχέση εμπιστοσύνης και διαφάνειας ανάμεσα στον ίδιο και τους ανθρώπους που τον ακολουθούσαν.
Αυτή η σχέση εκτεινόταν πέρα από τη δημόσια σφαίρα. Ενισχυόταν από τις εικόνες του που κοσμούσαν τα σπίτια των ανθρώπων, αποτελώντας ένα χαρακτηριστικό σύμβολο του βάθους του συναισθηματικού και λαϊκού δεσμού που τον συνέδεε μαζί τους. Με αυτόν τον τρόπο, η παρουσία του δεν περιοριζόταν μόνο στη δημόσια ζωή τους, αλλά επεκτεινόταν και στην καθημερινότητά τους. Τόσο σε οργανωτικό όσο και σε λαϊκό επίπεδο, ο μαρτυρικός ηγέτης του λιβανέζικου κινήματος αντίστασης αναδείχθηκε σε πρόσωπο που κατάφερε να διαχειριστεί και να ενοποιήσει τις διάφορες πτέρυγες της Χεζμπολάχ, συνεχίζοντας παράλληλα την οικοδόμηση μιας συμπαγούς στρατιωτικής και πολιτικής δομής.
Στο κοινωνικό και λαϊκό του περιβάλλον, αποτελούσε μια προσωπικότητα με επιρροή και ικανότητα να εμπνέει. Μετατράπηκε σε σύμβολο με συναισθηματική και πολιτισμική βαρύτητα, του οποίου ο ρόλος ξεπέρασε τα όρια του Γενικού Γραμματέα, εξελισσόμενος σε ρόλο πνευματικού πατέρα και σημείου αναφοράς μιας ηγεσίας που ένωνε τον κόσμο.
Η επιβλητική και μεγαλοπρεπής παρουσία του Σαγιέντ Χασάν Νασράλα δεν περιοριζόταν στους υποστηρικτές και τους θαυμαστές του. Εκτεινόταν ακόμη και στους κύκλους των πολιτικών του αντιπάλων, καθώς και στις συναντήσεις όπου συνυπήρχαν.
Η προσοχή που συγκέντρωνε η παρουσία του ήταν εμφανής στις άμεσες συναντήσεις του με ορισμένους από τους πιο εξέχοντες πολιτικούς του αντιπάλους. Στο πλαίσιο αυτό, αξιοσημείωτη είναι η εντύπωση που εξέφρασε ο ηγέτης των «Λιβανέζικων Δυνάμεων» (Lebanese Forces), Σαμίρ Τζατζά, μετά από μια τέτοια συνάντηση. Περιέγραψε πώς βρέθηκε να ακούει με προσοχή τον Σαγιέντ Νασράλα, απορροφημένος από τα λόγια του και γοητευμένος από τη ρητορική δεινότητα των επιχειρημάτων και της παρουσίασής του.
Μια τέτοια αλληλεπίδραση αντικατόπτριζε την ικανότητα του Σαγιέντ Νασράλα να εμπνέει σεβασμό ακόμη και ως υπολογίσιμος πολιτικός αντίπαλος· ένας αντίπαλος του οποίου η παρουσία, καθώς και η δύναμη της ρητορικής και των γνώσεών του, ανάγκαζαν τους άλλους να ακούσουν.
Από την άλλη πλευρά, τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης αφιέρωσαν εκτενή κάλυψη στην ανάλυση της πολυδιάστατης προσωπικότητας του Σαγιέντ Νασράλα. Στον ισραηλινό πολιτικό και תקשורתי (δημόσιο) διάλογο, περιγραφόταν ως «η κορυφαία προσωπικότητα του άξονα» και ως ο στρατηγικός νους πίσω από διάφορες πρωτοβουλίες.
Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στην αξιοπιστία που είχε καλλιεργήσει στον τομέα του ψυχολογικού πολέμου, καθώς και στην αναγνώριση εκ μέρους του των πραγματικών δεδομένων στο πεδίο, γεγονός που κέντρισε το ενδιαφέρον τόσο των υπευθύνων λήψης αποφάσεων όσο και των διανοουμένων του ισραηλινού καθεστώτος.
Το βάθος του λαϊκού δεσμού μαζί του φάνηκε πιο έντονα κατά τη διάρκεια της ιστορικής κηδείας του πριν από δύο χρόνια, η οποία μετατράπηκε σε μια μαζική δημόσια συγκέντρωση και σε έκφραση συναισθηματικής αφοσίωσης προς το πρόσωπό του και το κίνημα που ηγήθηκε επί δεκαετίες.
Τεράστια πλήθη βγήκαν στους δρόμους για να αποχαιρετήσουν έναν άνθρωπο που θεωρούσαν υπερασπιστή των σκοπών τους και προστάτη της αξιοπρέπειάς τους. Εκείνες οι εικόνες απέδειξαν ότι η θέση που κατείχε στις καρδιές εκατομμυρίων ανθρώπων δεν ήταν εύκολο να σβηστεί ή να εξασθενήσει.
Η σταδιοδρομία του Σαγιέντ Νασράλα κορυφώθηκε με την τελευταία του αναμέτρηση, όταν αρνήθηκε να εγκαταλείψει τα νότια προάστια της Βηρυτού, επιλέγοντας αντ’ αυτού να παραμείνει στο κέντρο επιχειρήσεων και να διευθύνει, στο πλευρό των μαχητών του, τον πόλεμο που είχε επιβληθεί στη χώρα του.
Η ζωή του έφτασε στο τέλος της στην καρδιά του πεδίου της μάχης, ενισχύοντας την εικόνα ενός ηγέτη της αντίστασης που επέλεξε να παραμείνει ακλόνητος στη θέση του μέχρι το τέλος. Άφησε πίσω του μια πολιτική και στρατιωτική κληρονομιά που θα αποτελεί αντικείμενο μελέτης και συζήτησης για τα επόμενα χρόνια.
Με τον μαρτυρικό του θάνατο, δεν έκλεισε απλώς ένα κεφάλαιο στην ιστορία του Λιβάνου και της Δυτικής Ασίας. Αντιθέτως, εδραιώθηκε ακόμη περισσότερο η κληρονομιά ενός ανθρώπου που παρέμεινε συνδεδεμένος με το πεδίο της μάχης μέχρι τις τελευταίες του στιγμές· ενός ανθρώπου που επέλεξε να ολοκληρώσει την ιστορία του στον τόπο που αγαπούσε και ανάμεσα στους ανθρώπους που είχαν εναποθέσει σε αυτόν την ακλόνητη εμπιστοσύνη τους.
Μπορεί ο Σαγιέντ Χασάν Νασράλα να έφυγε σωματικά, αλλά άφησε πίσω του μια εξίσωση που αντιστέκεται στην κατάρρευση: η αξιοπρέπεια των λαών δεν τους χαρίζεται, αλλά σφυρηλατείται μέσα από τη σταθερότητα και την αφοσίωση.
Και ενώ ο ηγέτης —η εικόνα του οποίου γέμιζε τα σπίτια και η παρουσία του κυριαρχούσε στις καρδιές των υποστηρικτών του— έχει φύγει, το αποτύπωμα που άφησε στη συνείδηση των οπαδών του και στη μνήμη των αντιπάλων του παραμένει, στα μάτια των υποστηρικτών του, μαρτυρία της διαρκούς ισχύος μιας ιδέας που έχει τις ρίζες της στη θυσία και τη λαϊκή αφοσίωση.
Πρόκειται για μια κληρονομιά που, υπό αυτό το πρίσμα, δεν μπορεί να σβηστεί από αεροπορικές επιδρομές. Και κάθε συζήτηση για το μέλλον της περιοχής θα συνεχίσει να συνοδεύεται από τη σκιά μιας προσωπικότητας της οποίας η παρουσία άφησε ανεξίτηλο σημάδι στον Λίβανο και την ευρύτερη περιοχή.
Η Εβαρίτα Τζαφάρ είναι συγγραφέας με έδρα τον Λίβανο.
PressTV
https://www.presstv.co.uk/Detail/2026/09/27/777124/sayyed-hassan-nasrallah-voice-presence-legacy-shaped-resistance-for-decades
—
