Η δύναμη της εκπαίδευσης στην εγχώρια βιομηχανία ειδών γραφικής ύλης του Ιράν, η οποία καλύπτει πλέον το 85% της ζήτησης
Την Τετάρτη, εκατομμύρια Ιρανοί μαθητές επέστρεψαν στα σχολεία κρατώντας τετράδια, μολύβια, στυλό και άλλα είδη — τα γνώριμα αντικείμενα μιας σχολικής τσάντας που προσφέρουν επίσης μια εικόνα για το πόσο έχουν αλλάξει οι εκπαιδευτικές και βιομηχανικές δυνατότητες του Ιράν.
Το Υπουργείο Βιομηχανίας αναφέρει ότι περισσότερο από το 85% της ιρανικής βιομηχανίας ειδών γραφικής ύλης βασίζεται πλέον στην εγχώρια παραγωγή, με περίπου 350 εκατομμύρια προϊόντα να έχουν κατασκευαστεί κατά το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος ιρανικού έτους.
Το στοιχείο αυτό αξίζει προσοχής όχι επειδή τα μολύβια και τα τετράδια αποτελούν προϊόντα στρατηγικής σημασίας, αλλά επειδή η εγχώρια παραγωγή τους απαιτεί μια βιομηχανική και εκπαιδευτική βάση, την οποία το Ιράν χρειάστηκε δεκαετίες για να αναπτύξει.
Πριν από την επανάσταση, η βιομηχανία χαρτιού του Ιράν εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές, ενώ οι ελλείψεις παρέμεναν ακόμη και μετά την ίδρυση μεγάλων εργοστασίων χαρτιού στο Αχβάζ και το Ανζαλί το 1976.
Σήμερα, οι Ιρανοί κατασκευαστές ειδών γραφικής ύλης παράγουν στυλό, μολύβια, τετράδια και άλλα προϊόντα χρησιμοποιώντας εγχώριες πρώτες ύλες και υλικά από τη βιομηχανία πετροχημικών, μετάλλων, χαρτιού, χαρτονιού και άλλους κλάδους, σύμφωνα με το Υπουργείο Βιομηχανίας.
Αυτή η αλλαγή αντιπροσωπεύει κάτι περισσότερο από την απλή υποκατάσταση των εισαγωγών, καθώς η ικανότητα κατασκευής ενός οικονομικού προϊόντος καθημερινής χρήσης εξαρτάται από μηχανικούς, τεχνικούς, σχεδιαστές, μηχανολογικό εξοπλισμό, προμηθευτές και τεχνογνωσία παραγωγής που συσσωρεύτηκαν στο πέρασμα πολλών ετών.
Η βιομηχανική αυτή πορεία δεν μπορεί να διαχωριστεί από τον μετασχηματισμό της ιρανικής εκπαίδευσης, και ειδικότερα από την επέκταση της βασικής εκπαίδευσης και τη σημαντική αύξηση του αριθμού των φοιτητών που εισάγονται στα πανεπιστήμια.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας, το ποσοστό αλφαβητισμού στο Ιράν ανερχόταν στο 48% το 1979 και στο 62% το 1989, ενώ τα πιο πρόσφατα στοιχεία του οργανισμού τοποθετούν το ποσοστό αλφαβητισμού των ενηλίκων περίπου στο 89%.
Αυτή η άνοδος μεταφράζεται σε εκατομμύρια επιπλέον ανθρώπους που έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν πλήρως στην εκπαιδευτική διαδικασία, να αποκτήσουν τεχνικές δεξιότητες και να φοιτήσουν σε πανεπιστήμια, δημιουργώντας έτσι μια βάση ανθρώπινου δυναμικού πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που διέθετε η χώρα πριν από την επανάσταση.
Τα πιο εμφανή αποτελέσματα εντοπίζονται σε τομείς όπως τα μαθηματικά, η μηχανική και η ιατρική, όπου οι Ιρανοί φοιτητές έχουν σημειώσει επανειλημμένα εξαιρετικές επιδόσεις σε διεθνείς διαγωνισμούς και τα ιρανικά πανεπιστήμια έχουν αποκτήσει σημαντική φήμη στον τεχνικό τομέα. Η Μαριάμ Μιρζαχανί αποτελεί το πιο γνωστό μεμονωμένο παράδειγμα, καθώς κέρδισε χρυσά μετάλλια στη Διεθνή Μαθηματική Ολυμπιάδα προτού γίνει η πρώτη γυναίκα και το πρώτο άτομο ιρανικής καταγωγής που έλαβε το Μετάλλιο Φιλντς (Fields Medal), το οποίο θεωρείται το μαθηματικό αντίστοιχο του βραβείου Νόμπελ.
Το επίτευγμά της ήταν εξαιρετικό, αλλά το πιο σημαντικό στοιχείο για την ιστορία αυτή είναι το σύστημα χάρη στο οποίο τα ιρανικά σχολεία ανέδειξαν επανειλημμένα γενιές μαθητών ικανών να συναγωνιστούν στο υψηλότερο διεθνές επίπεδο.
Συνεπώς, η βιομηχανία ειδών γραφικής ύλης αποτελεί μια μετριοπαθή αλλά απτή έκφραση του ίδιου εκπαιδευτικού περιβάλλοντος που διαμορφώνει τους Ιρανούς μαθηματικούς, ηλεκτρολόγους μηχανικούς και επιστήμονες.
Η κατασκευή ενός στυλό σε τοπικό επίπεδο μπορεί να περιλαμβάνει πλαστικά μείγματα, μεταλλικά εξαρτήματα, μελάνι, χύτευση ακριβείας, συναρμολόγηση, εκτύπωση και συσκευασία, ενώ ένα τετράδιο συνδυάζει χαρτί, χαρτόνι, εκτύπωση, κοπή, βιβλιοδεσία και τελική επεξεργασία.
Κάθε στάδιο της εγχώριας παραγωγής δημιουργεί ζήτηση για κάποιον άλλον Ιρανό παραγωγό, τεχνικό, σχεδιαστή ή μηχανικό, επιτρέποντας στη δαπάνη για ένα τελικό σχολικό προϊόν να κυκλοφορήσει σε διάφορους τομείς της εγχώριας οικονομίας.
Αυτή η αλυσίδα απέκτησε ιδιαίτερη αξία μετά την επανάσταση, όταν ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ, οι κυρώσεις και οι περιορισμοί στην ξένη τεχνολογία δυσχέραιναν επανειλημμένα την πρόσβαση σε εισαγόμενο εξοπλισμό, υλικά και βιομηχανική τεχνογνωσία.
Κατά συνέπεια, οι ιρανικές εταιρείες έπρεπε να διατηρήσουν την παραγωγή υπό συνθήκες όπου η εισαγωγή ενός ανταλλακτικού μπορούσε να είναι χρονοβόρα, δαπανηρή ή και αδύνατη, γεγονός που ενθάρρυνε την ανάπτυξη εγχώριων τεχνικών λύσεων.
Αυτές οι πιέσεις δεν αποτελούσαν από μόνες τους οικονομικό πλεονέκτημα, ωστόσο οι ικανότητες που αναπτύχθηκαν κατά την αντιμετώπισή τους παρέμειναν διαθέσιμες και αφού ξεπεράστηκαν οι άμεσες ελλείψεις ή οι περιορισμοί.
Τα είδη γραφικής ύλης καθιστούν αυτή τη συσσωρευμένη ικανότητα ιδιαίτερα εμφανή, καθώς τα προϊόντα αυτά είναι οικεία σε όλους, ενώ η βιομηχανική τεχνογνωσία που απαιτείται για την παραγωγή τους εκτείνεται στους τομείς των πλαστικών, των χημικών, των μετάλλων, των εκτυπώσεων, των μηχανημάτων και της συσκευασίας.
Το οικονομικό επιχείρημα είναι σαφές: η εγχώρια μεταποίηση διατηρεί εντός του Ιράν περισσότερες παραγγελίες παραγωγής, θέσεις εργασίας και τεχνικές δραστηριότητες, μειώνοντας παράλληλα το συνάλλαγμα που απαιτείται για την αγορά έτοιμων προϊόντων.
Το εκπαιδευτικό επιχείρημα είναι εξίσου χειροπιαστό, καθώς εκατομμύρια Ιρανοί μαθητές χρειάζονται τετράδια, στυλό και μολύβια κάθε χρόνο, και η αξιόπιστη εγχώρια παραγωγή καθιστά τα βασικά τους σχολικά είδη λιγότερο εξαρτημένα από μακρινές εφοδιαστικές αλυσίδες.
Το σημαντικότερο είναι ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν μέσα σε ένα ευρύ εκπαιδευτικό σύστημα εξελίσσονται σε μηχανικούς, επιστήμονες, τεχνικούς και σχεδιαστές, οι οποίοι μπορούν αργότερα να διευρύνουν τις παραγωγικές δυνατότητες της χώρας.
Η σχέση, επομένως, είναι αμφίδρομη: η εκπαίδευση τροφοδοτεί τη βιομηχανία με εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, ενώ η βιομηχανία παρέχει πρακτικά προβλήματα μέσω των οποίων αυτές οι δεξιότητες μπορούν να μετουσιωθούν σε παραγωγικό έργο.
Αυτός ο κύκλος αποτελεί ένα από τα λιγότερο ορατά επιτεύγματα της εκπαιδευτικής επέκτασης που ακολούθησε την επανάσταση, καθώς τα αποτελέσματά του εμφανίζονται σταδιακά σε εργοστάσια, εργαστήρια, πανεπιστήμια και τεχνικά επαγγέλματα.
Το ποσοστό εγγραμματισμού έχει αυξηθεί από περίπου το μισό του ενήλικου πληθυσμού την εποχή της επανάστασης σε σχεδόν εννέα δέκατα σήμερα, ενώ το Ιράν έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και διατηρεί ισχυρή διεθνή παρουσία σε ακαδημαϊκούς διαγωνισμούς.
Τα άτομα που διαμόρφωσε αυτό το σύστημα έχουν σταδιοδρομήσει στην ιατρική, τη μηχανική, τα μαθηματικά, τη φυσική, την πληροφορική και εκατοντάδες άλλους τομείς, δημιουργώντας ένα απόθεμα τεχνικής γνώσης που δεν θα μπορούσε να αποκτηθεί άμεσα μέσω των εισαγωγών.
Το παράδειγμα των ειδών γραφικής ύλης αποτελεί, συνεπώς, απόδειξη μιας μακρόχρονης διαδικασίας κατά την οποία η εκπαίδευση, η τεχνική γνώση και η μεταποίηση συνδέθηκαν σταδιακά μεταξύ τους, επιτρέποντας στο Ιράν να παράγει προϊόντα που οι προηγούμενες γενιές προμηθεύονταν κατά κύριο λόγο από το εξωτερικό.
Το Ιράν συνδέεται εδώ και αιώνες με τη γραφή, τα βιβλία, την καλλιγραφία και την τέχνη της χαρτοποιίας, με τους Ιρανούς χαρτοποιούς να παράγουν χαρτί υψηλής ποιότητας και να στηρίζουν μια εξελιγμένη κουλτούρα χειρογράφων πολύ πριν από την έλευση της σύγχρονης βιομηχανίας.
Το σύγχρονο επίτευγμα διαφέρει ως προς τον χαρακτήρα του, αλλά εντάσσεται στην ίδια μακρόχρονη σχέση της ιρανικής κοινωνίας με τη γραπτή γνώση, η οποία πλέον εκφράζεται μέσα από σχολεία, πανεπιστήμια, εργαστήρια και εργοστάσια. Σύμφωνα με το υπουργείο, ο κλάδος διαθέτει πλέον μια εγχώρια αγορά που απορροφά περίπου 1,5 δισεκατομμύριο είδη γραφικής ύλης ετησίως, ενώ οι τρέχουσες εξαγωγές εκτιμώνται στα 1,5 εκατομμύρια δολάρια, με στόχο να φτάσουν τα 5 εκατομμύρια.
Το μέγεθος των εξαγωγών παραμένει μικρό, ωστόσο η προσέγγιση περισσότερων πελατών στο εξωτερικό θα ανάγκαζε τους παραγωγούς να βελτιώσουν τον σχεδιασμό, την ποιότητα, τη συσκευασία, τη διανομή και την ανάπτυξη των προϊόντων τους, αντί να βασίζονται κυρίως στην εγχώρια ζήτηση.
Αυτό θα έδινε στους Ιρανούς κατασκευαστές έναν επιπλέον λόγο να στραφούν σε εκπαιδευτικά προϊόντα υψηλότερης αξίας, εξειδικευμένα είδη γραφής, υλικά ζωγραφικής και άλλα αγαθά, όπου η τεχνική γνώση και ο σχεδιασμός έχουν μεγαλύτερη σημασία από το βασικό κόστος παραγωγής.
Η μεγαλύτερη ευκαιρία εντοπίζεται σε όσα συμβαίνουν γύρω από τη βιομηχανία ειδών γραφικής ύλης, καθώς κάθε βελτίωση στα υλικά, τα μηχανήματα, την εκτύπωση, τη συσκευασία ή τον έλεγχο της παραγωγής μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη και για κατασκευαστές που δραστηριοποιούνται σε άλλους κλάδους.
Έτσι, η εικόνα ενός παιδιού που ανοίγει ένα ιρανικό τετράδιο το πρώτο πρωινό του σχολείου αντικατοπτρίζει μια σχέση μεταξύ εκπαίδευσης και μεταποίησης που έχει διαμορφωθεί μέσα σε δεκαετίες.
Αυτή η σχέση άντεξε στον πόλεμο, τις κυρώσεις και τους επανειλημμένους περιορισμούς στην πρόσβαση σε ξένη τεχνολογία, δημιουργώντας μια εκπαιδευτική και βιομηχανική δυναμική που είναι πλέον ορατή σε κάτι τόσο καθημερινό όσο μια σχολική τσάντα.
Και αυτό ακριβώς είναι που προσδίδει το πραγματικό νόημα στο ποσοστό του 85%.
Η Τετάρτη αποτέλεσε μια ζωντανή έκφραση του πνευματικού περιβάλλοντος του Ιράν, το οποίο οικοδομήθηκε επί δεκαετίες πάνω σε μια κουλτούρα μάθησης με ρίζες που χάνονται στα βάθη χιλιετιών ιρανικού πολιτισμού — ενός πολιτισμού που ο ψυχοπαθής Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να «εξαφανίσει» αυτή την εβδομάδα.
—
