Ευάγγελος Βενέτης: Η Διώρυγα του Ξέρξη στην Χαλκιδική είναι παγκόσμιο μνημείο ειρήνης, συνύπαρξης και πολιτιστικού αλληλοσεβασμού
Δυόμιση χιλιάδες χρόνια μετά το ασύλληπτο για την εποχή πέρασμα του Ξέρξη από την ομώνυμη διώρυγα στον στενό ισθμό που συνδέει τη χερσόνησο του Άθω με την υπόλοιπη Χαλκιδική βρέθηκαν για πρώτη φορά οι απόγονοι των αρχαίων Ιρανών (Περσών) και Ελλήνων στην επιχωμένη σήμερα διώρυγα.
Ο Υφυπουργός Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Τουρισμού και Χειροτεχνίας του Ιράν, Χοτζατολεσλάμ Αγιουμπί, βρέθηκε στην Ελλάδα επικεφαλής κρατικής ιρανικής αντιπροσωπείας η οποία συμμετείχε στο 9ο Φόρουμ Αρχαίων Πολιτισμών στην Αθήνα και το πρωί του Σαββάτου 13/12 επισκέφθηκε στα Νέα Ρόδα Χαλκιδικής όπου βρίσκεται το μνημειώδες έργο του Ξέρξη και της ιρανικής μηχανικής.
Είναι η πρώτη φορά που επισήμως αντιπροσωπεία του Ιράν βρέθηκε στον ιστορικό τόπο της Διώρυγας του Ξέρξη η οποία έχει χαθεί με τις προσχώσεις και κρύβει καλά τα μυστικά της. Είναι μόλις η δεύτερη επίσκεψη Ιρανού υπουργού σε ευρωπαϊκή χώρα μετά τις εχθροπραξίες με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ τον περασμένο Ιούνιο. Ο πρώτος ήταν ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραχτσί, που συναντήθηκε με τον Εμμανουέλ Μακρόν στη Γαλλία.
Ο Ιρανός υφυπουργός συνοδευόταν από τον Μορφωτικό Ακόλουθο του Ιράν στην Ελλάδα Δρ. Μοχαμμάντ-Ρεζά Μπαχμανί και τους συνεργάτες του όπως τον κ. Αλί Καρατζί καθώς και τους Δρ. Μοχαμμάντ Εμπραχίμ Ζαρεΐ, Επικεφαλής Αρχαιολόγο του Ερευνητικού Κέντρου πολιτιστικής Κληρονομιάς και Τουρισμού, και τον Δρ. Μ. Γασεμί αρχαιολόγο και Γραμματέα του Υπουργείου Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Τουρισμού και Χειροτεχνίας του Ιράν.
Στην συνάντηση των Ελλήνων κι Ιρανών αξιωματούχων συμμετείχε ο Ειδικός σε θέματα Ιράν, Ισλάμ και Μέσης Ανατολής Δρ. Ευάγγελος Βενέτης ο οποίος έχει τον γενικό συντονιστικό ρόλο της ελληνο-ιρανικής αυτής διαπολιτιστικής πρωτοβουλίας.
Τους υποδέχτηκε στην Αρναία ο Δήμαρχος Αριστοτέλη Στέλιος Βαλιάνος μαζί με την Μαρία Ενεχηλίδου, Αντιδήμαρχο Αριστοτέλη σε θέματα πολιτισμού, τον Κυριάκο Παρθενιάδη Πρόεδρο Νέων Ρόδων καθώς και άλλους Αντιδημάρχους, συμβούλους, συνεργάτες του Δήμου και πολίτες της τοπικής κοινωνίας.
Ο Δήμαρχος αφού πρόσφερε στους καλεσμένους του μικρές προτομές του Αριστοτέλη τόνισε πως: «Η Διώρυγα του Ξέρξη, είναι το μοναδικό περσικό τεχνικό έργο στην Ευρώπη το οποίο ετοιμάζεται να ξαναμπεί στον χάρτη, όχι ως μνημείο πολεμικής εκστρατείας αλλά ως σύμβολο ειρήνης, ανταλλαγής και τουριστικής συνεργασίας».
Κατόπιν σε ένδειξη διμερούς πολιτιστικής κατανόησης κι επίρρωσης της προοπτικής συνεργασίας ο Ευάγγελος Βενέτης προσέφερε στους οικοδεσπότες και τους φιλοξενούμενους το Πρώτο Ελληνο-Περσικό και Περσο-Ελληνικό Λεξικό όπως και τα βιβλία διαλόγων Ομιλείτε Ελληνικά για περσόφωνους και Μιλώντας Περσικά για ελληνόφωνους.
Η σημασία της Διώρυγας και η μελλοντική διμερής συνεργασία
Σήμερα, η Διώρυγα του Ξέρξη δεν είναι ορατή ως ανοικτό υδάτινο πέρασμα, καθώς έχει επιχωματωθεί με την πάροδο των αιώνων. Το ίχνος της, όμως, εξακολουθεί να επηρεάζει τη μορφολογία του εδάφους και μπορεί να διακριθεί τόσο στο τοπίο όσο και σε αεροφωτογραφίες και δορυφορικές απεικονίσεις. Η περιοχή των Νέων Ρόδων, αν και σύγχρονος οικισμός που ιδρύθηκε το 1923 από Μικρασιάτες Ρωμιούς πρόσφυγες, φέρει έτσι ένα εξαιρετικά βαρύ ιστορικό φορτίο, καθώς συνδέεται άμεσα με ένα κομβικό γεγονός της παγκόσμιας ιστορίας και με ένα από τα πρώτα μεγάλης κλίμακας τεχνικά έργα στρατιωτικής υποδομής στην Ευρώπη. Το πέρασμα του Ξέρξη από τη Χαλκιδική και ειδικότερα από τον ισθμό των Νέων Ρόδων αποτελεί το προοίμιο των μεγάλων συγκρούσεων που ακολούθησαν, όπως οι μάχες στις Θερμοπύλες και η ναυμαχία της Σαλαμίνας. Έχει όμως παράλληλα και την σημασία της πολιτιστικής επικοινωνίας και της οικονομικής συνεργασίας.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η Διώρυγα του Ξέρξη, σήμερα θαμμένη, έχει εντοπιστεί ανάμεσα στα χωριά Νέα Ρόδα και Τρυπητή. Με μήκος περίπου 2 χιλιομέτρων, πλάτος 30 μέτρων και μέγιστο βάθος 15 μέτρων, αποτελεί το μεγαλύτερο τεχνικό έργο που κατασκευάστηκε στη Χαλκιδική κατά την αρχαιότητα. Κείμενο της αρχαιολόγου Ιουλίας Βοκοτοπούλου στην ιστοσελίδα του δήμου Αριστοτέλη επισημαίνει πως, «παρά την αναφορά της από τον Ηρόδοτο και άλλους αρχαίους συγγραφείς, η ύπαρξή της αμφισβητήθηκε για αιώνες. Όμως, οι έρευνες Βρετανών και Ελλήνων μηχανικών το 2008 κατέδειξαν την ακριβή θέση και τις διαστάσεις της, καταρρίπτοντας τη θεωρία της δίολκου. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η διώρυγα εγκαταλείφθηκε μετά τη διάνοιξή της.
Από τη δεκαετία του 1990 γεωαρχαιολογικές, γεωφυσικές και τοπογραφικές μελέτες στην περιοχή των Νέων Ρόδων, με σημαντική συμβολή της British School at Athens, εντόπισαν κάτω από την επιφάνεια του εδάφους σαφή ίχνη ενός μεγάλου τεχνητού καναλιού. Γεωτρήσεις και ανάλυση ιζημάτων αποκάλυψαν μια θαμμένη τάφρο σημαντικού πλάτους, η οποία ταυτίζεται με τη χάραξη της αρχαίας διώρυγας, επιβεβαιώνοντας ότι το έργο πράγματι διαπέρασε τον ισθμό από άκρη σε άκρη.
«Η διώρυγα του Ξέρξη στα Νέα Ρόδα είναι το μοναδικό χειροπιαστό αποτύπωμα των Ιρανών (Περσών) σε όλη την Ευρώπη. Θα πρέπει να γνωρίζουμε πως οι Ιρανοί (Πέρσες) κατέλαβαν τη Θράκη και μέρος των Βαλκανίων για ένα μικρό χρονικό διάστημα, αλλά το μόνο που έχει βρεθεί και μαρτυρά την παρουσία τους στην Ευρώπη είναι κυρίως νομίσματα. Το μοναδικό μεγάλο έργο είναι η διώρυγα του Ξέρξη και οι Ιρανοί το αντιμετωπίζουν με μεγάλο σεβασμό και δέος. Θα είναι η πρώτη φορά μετά από 2.500 χρόνια που απόγονοι των Περσών βρέθηκαν στο σημείο από όπου ο Ξέρξης πέρασε τον στόλο του από την ξηρά», είπε στο Iranea.gr και το ethnos.gr ο καθηγητής σε θέματα Ιράν, Ισλάμ και Μέσης Ανατολής, ιστορικός Ευάγγελος Βενέτης ο οποίος συμπληρώνοντας τόνισε ότι «Η Διώρυγα του Ξέρξη στην Χαλκιδική είναι παγκόσμιο μνημείο ειρήνης συνύπαρξης και πολιτιστικού αλληλοσεβασμού».
«Η τοπική κοινωνία στα Νέα Ρόδα και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Χαλκιδικής υποστηρίζει την ελληνο-ιρανική συνεργασία για την ανάδειξη της Διώρυγας διότι έχει διαχρονικά αγκαλιάσει την ιστορική κληρονομιά της Διώρυγας του Ξέρξη κι αυτό αποδεικνύεται από την πρότερη ιστορική ονομασία των Νέων Ρόδων ως “Προύλακας” και την ύπαρξη καταστημάτων εστίασης και αθλητικών ομάδων ποδοσφαίρου και καλαθόσφαιρας με το όνομα του Ξέρξη» τόνισε ολοκληρώνοντας ο Βενέτης ο οποίος παρέστη σε αυτή την ιστορική πρώτη ελληνο-ιρανική συνάντηση η οποία είχε σκοπό την γνωριμία των δύο πλευρών και την ανάπτυξη επίσημης διμερούς συνεργασίας τόσο για την ανάδειξη της ιστορικής και χωροταξικής σημασίας της Διώρυγας του Ξέρξη αλλά κι άλλους πολιτιστικούς τομείς όπως της φιλοσοφικής κληρονομιάς του Αριστοτέλη.
—
