Το Ιράν εδραιώνει την κληρονομιά του «πράσινου χρυσού» ενάντια στο σαμποτάζ των ΗΠΑ
Η βιομηχανία φιστικιών του Ιράν αποτελεί εδώ και καιρό ακρογωνιαίο λίθο των γεωργικών εξαγωγών του, βαθιά ριζωμένη στην οικονομία και τον πολιτισμό της χώρας.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, οι εξαγωγές φιστικιών του Ιράν αυξήθηκαν κατά 80% το 2024, ωθώντας το έθνος στη δεύτερη θέση παγκοσμίως πίσω από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το Ιράν απέστειλε 316.000 τόνους φιστικιών, σημειώνοντας ένα σημαντικό άλμα. Συγκριτικά, οι ΗΠΑ κατάφεραν μια μέτρια αύξηση 5% στις εξαγωγές, ενώ η Τουρκία αύξησε το μερίδιο αγοράς της κατά 40%.
Τα φιστίκια, που συχνά αναφέρονται ως «πράσινος χρυσός» στο Ιράν, αντιπροσωπεύουν ένα κρίσιμο εξαγωγικό προϊόν σε μια χώρα που είναι από καιρό γνωστή για την αγροτική της ικανότητα. Τα φιστίκια του Ιράν θεωρούνται από τις πιο πολύτιμες εξαγωγές εκτός πετρελαίου, και για καλό λόγο.
Από τον ιστορικό ρόλο των φιστικιών σε αρχαίες εμπορικές οδούς όπως ο Δρόμος του Μεταξιού μέχρι την βαθιά ριζωμένη καλλιέργειά τους σε περιοχές όπως το Κερμάν, το Ραφσαντζάν και το Γιαζντ, το φιστίκι είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας του Ιράν.
Ωστόσο, η παγκόσμια αγορά φιστικιών είναι πλέον ένα πεδίο μάχης όπου ο ανταγωνισμός είναι σκληρός, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να έχουν χρησιμοποιήσει μια ποικιλία από τακτικές χαμηλού επιπέδου για να εδραιώσουν τη θέση τους, υπονομεύοντας παράλληλα την ιστορική κυριαρχία του Ιράν.
Στα μέσα του 20ού αιώνα, το Ιράν ήταν ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης στην παραγωγή φιστικιών, ελέγχοντας το 75% των παγκόσμιων εξαγωγών φιστικιών μέχρι το 1970. Εκείνη την εποχή, η Τουρκία ήταν ο μόνος ανταγωνιστής, με μόλις 25% μερίδιο αγοράς.
Ωστόσο, το γεωπολιτικό τοπίο άλλαξε δραματικά μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Οι πολιτικές αλλαγές στο Ιράν, σε συνδυασμό με την πίεση των ΗΠΑ να υποστηρίξουν την παραγωγή φιστικιών στην Καλιφόρνια, θα έθεταν τις βάσεις για μια νέα εποχή στο εμπόριο φιστικιών.
Η στρατηγική των ΗΠΑ ξεκίνησε τη δεκαετία του 1970 με την εισαγωγή ιρανικών ποικιλιών φιστικιού. Η ποικιλία Kerman, που θεωρείται ευρέως ως η καλύτερη ποικιλία φιστικιού στον κόσμο, μεταφέρθηκε παράνομα στην Κεντρική Κοιλάδα της Καλιφόρνια και έγινε το θεμέλιο της παραγωγής φιστικιού στις ΗΠΑ.
Κατά τα επόμενα 50 χρόνια, η Καλιφόρνια θα συνέχιζε να παράγει σχεδόν όλα τα φιστίκια των ΗΠΑ, με την καλλιέργεια να προέρχεται από τους ίδιους σπόρους που το Ιράν καλλιεργούσε για χιλιετίες.
Αυτό που ακολούθησε ήταν μια ήσυχη αλλά σημαντική μορφή κλοπής πνευματικής ιδιοκτησίας. Ενώ ο κόσμος θαύμαζε την ακμάζουσα βιομηχανία φιστικιού της Καλιφόρνια, λίγοι αναγνώρισαν την περίπλοκη ιστορία πίσω από τους οπωρώνες που βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό σε ποικιλίες που προέρχονταν από το Ιράν, τη γενέτειρα του φιστικιού.
Με μια υπολογισμένη κίνηση, οι ΗΠΑ όχι μόνο εισήγαγαν τους σπόρους, αλλά δημιούργησαν και μια ολόκληρη βιομηχανία γύρω τους και επινόησαν έναν κακόβουλο λαβύρινθο δασμών και κανονιστικών εμποδίων, όλα σχεδιασμένα για να καταστείλουν τις ιρανικές εξαγωγές και να εδραιώσουν τη δική τους κυριαρχία στην παγκόσμια αγορά φιστικιού.
Το 1990, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν δασμούς στα ιρανικά φιστίκια, συμπεριλαμβανομένων δασμών αντιντάμπινγκ και αντισταθμιστικών δασμών που αποσκοπούσαν στην αποτελεσματική παρεμπόδιση της εισόδου των ιρανικών φιστικιών στην αμερικανική αγορά, επικαλούμενες ζητήματα που σχετίζονται με τη χειραγώγηση του νομίσματος στο Ιράν.
Αυτοί οι δασμοί, οι οποίοι ανέρχονταν σε πάνω από 300%, ήταν μια σαφής προσπάθεια προστασίας της νεοσύστατης βιομηχανίας φιστικιών της Καλιφόρνια, περιορίζοντας παράλληλα τον ανταγωνισμό από τον μακροχρόνιο αντίπαλό της.
Αλλά οι ΗΠΑ δεν σταμάτησαν στους δασμούς. Πέρα από την απλή οικονομική πίεση, υπήρχαν και μη δασμολογικοί φραγμοί, ιδίως με τη μορφή υγειονομικών κανονισμών.
Αυτά τα μέτρα, που φαινομενικά εισήχθησαν για λόγους υγείας και ασφάλειας, θεωρήθηκαν ευρέως ως μια συγκαλυμμένη προσπάθεια να κρατηθούν τα ιρανικά φιστίκια μακριά από τις επικερδείς ευρωπαϊκές και βορειοαμερικανικές αγορές.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία κάποτε ήταν βασικός προορισμός εξαγωγής για τα ιρανικά φιστίκια, επηρεαζόταν όλο και περισσότερο από αυτούς τους κανονιστικούς περιορισμούς, περιορίζοντας περαιτέρω την πρόσβαση του Ιράν στις διεθνείς αγορές.
Η απώλεια της αμερικανικής αγοράς ήταν ένα σημαντικό πλήγμα για τη βιομηχανία φιστικιών του Ιράν, αλλά ήταν μόνο η αρχή. Οι ΗΠΑ επιδίωξαν επίσης επιθετικά να επεκτείνουν τις εξαγωγές φιστικιών σε άλλες περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης και της Ασίας.
Η βιομηχανία φιστικιών της Καλιφόρνια έγινε γρήγορα σοβαρός αντίπαλος σε αγορές όπου τα ιρανικά φιστίκια κυριαρχούσαν εδώ και καιρό, ανταγωνιζόμενη άμεσα το Ιράν σε αγορές όπως η Ιαπωνία, η Νοτιοανατολική Ασία και η Ευρώπη.
Το Ιράν, ωστόσο, συνεχίζει να κατέχει σημαντικά τμήματα της παγκόσμιας αγοράς, ιδιαίτερα στην Ασία. Η Κίνα, η Ινδία και η Ρωσία έχουν γίνει βασικές αγορές για τα ιρανικά φιστίκια, ακόμη και όταν οι ΗΠΑ προσπαθούν να επιβάλουν την κυριαρχία τους.
Το 2023, οι εξαγωγές προς την Κίνα αυξήθηκαν κατά 25%, ένα σαφές σημάδι ότι η ζήτηση για ιρανικά φιστίκια παραμένει ισχυρή παρά τις εξωτερικές πιέσεις. Αυτό αποτελεί απόδειξη της ανώτερης ποιότητας του προϊόντος και της διαρκούς αφοσίωσης της πελατειακής του βάσης.
Οι παραγωγοί φιστικιών του Ιράν έχουν επίσης βρει τρόπους να προσαρμοστούν, καινοτομώντας στις τεχνικές επεξεργασίας και συσκευασίας για να ανταποκριθούν στα διεθνή πρότυπα.
Για παράδειγμα, η συσκευασία των φιστικιών έχει εξελιχθεί σημαντικά, με τις ιρανικές εταιρείες να επενδύουν ολοένα και περισσότερο σε σύγχρονες συσκευασίες που απευθύνονται σε απαιτητικούς καταναλωτές στις παγκόσμιες αγορές.
Επιπλέον, τα ιρανικά ινστιτούτα γεωργικής έρευνας έχουν επικεντρωθεί στην ανάπτυξη ποικιλιών φιστικιών ανθεκτικών στην ξηρασία, οι οποίες μπορούν να ευδοκιμήσουν ακόμη και στο ξηρό κλίμα της χώρας.
Οι προσπάθειες επέκτασης της παραγωγής σε νέες περιοχές, όπως η επέκταση της καλλιέργειας φιστικιών στις επαρχίες Χορασάν, Γιαζντ και Σιστάν και Μπαλουχεστάν, έχουν ενισχύσει περαιτέρω την παραγωγική ικανότητα της χώρας.
Οι κλιματικές συνθήκες του Ιράν, με εύφορα εδάφη και μακρά, ηλιόλουστα καλοκαίρια, καθιστούν τα φιστίκια μοναδικά προσαρμοσμένα στο περιβάλλον τους. Οι μεγάλες μέρες κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του καλοκαιριού διασφαλίζουν ότι τα φιστίκια μπορούν να απορροφήσουν απαραίτητα θρεπτικά συστατικά από το έδαφος, συμβάλλοντας στην πλούσια γεύση και υφή τους.
Αυτές οι συνθήκες δίνουν στα ιρανικά φιστίκια ένα ξεχωριστό πλεονέκτημα όσον αφορά τη γεύση και την ποιότητα έναντι άλλων παγκόσμιων ανταγωνιστών, όπως αυτά από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
PressTV
https://www.presstv.ir/Detail/2026/02/01/763306/Iran-cementing-%E2%80%98green-gold%E2%80%99-legacy-against-US-sabotage
—
