Χωρίς την υπογραφή του Ιράν, οι ισχυρισμοί του Τραμπ ισοδυναμούν με ευσεβή πολιτικά μηνύματα, όχι με σημαντική πρόοδο.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Παρασκευή, προσπάθησε να προβάλει την εικόνα μιας διπλωματικής επίτευξης με το Ιράν – μιας επίτευξης που θα έθετε τέλος στον συνεχιζόμενο πόλεμο επιθετικότητας κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας και θα άνοιγε την πόρτα σε μια ευρύτερη περιφερειακή διευθέτηση.
Ο Τραμπ μίλησε με αυτάρεσκο τρόπο για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, την άρση των θαλάσσιων περιορισμών, την επίλυση των διαφορών γύρω από το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, ακόμη και για την εξασφάλιση δεσμεύσεων από την Τεχεράνη για το πυρηνικό ζήτημα.
Το μήνυμά του μετέδωσε την εντύπωση ότι τα περιγράμματα μιας συμφωνίας είχαν ήδη χαραχθεί και ότι τα κύρια εμπόδια για μια συμφωνία είχαν ουσιαστικά ξεπεραστεί.
Ωστόσο, υπάρχει ένα κεντρικό πρόβλημα με αυτή την αφήγηση: το ίδιο το Ιράν δεν το έχει επιβεβαιώσει.
Μια πιο προσεκτική εξέταση αποκαλύπτει ένα σημαντικό χάσμα μεταξύ του θριαμβευτικού μηνύματος της Ουάσιγκτον και της πραγματικότητας της διαπραγματευτικής διαδικασίας. Παρά τους δημόσιους ισχυρισμούς του Τραμπ, μπορεί να επιβεβαιωθεί ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν έχει ακόμη διαβιβάσει το τελικό της σχέδιο στις ΗΠΑ. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι καμία από τις διατάξεις που γιορτάζονται δημόσια από τον αμφιλεγόμενο πρόεδρο των ΗΠΑ δεν μπορεί να θεωρηθεί οριστικοποιημένη.
Κάθε ρήτρα που έχει παρουσιάσει ο Τραμπ ως μέρος μιας αναδυόμενης διευθέτησης, επομένως, παραμένει, σε αυτό το στάδιο, μια μονομερής προσδοκία και όχι μια αμοιβαία συμφωνημένη δέσμευση.
Υπάρχει μια βαθιά διαφορά μεταξύ μιας πρότασης υπό συζήτηση και μιας συμφωνίας που γίνεται δεκτή και από τις δύο πλευρές. Μέχρι το Ιράν να παρουσιάσει επίσημα την τελική του θέση και να επιβεβαιώσει οποιαδήποτε συμφωνία, το πλαίσιο που περιγράφει ο Τραμπ υπάρχει κυρίως ως μια αμερικανική ερμηνεία για το πού πρέπει να καταλήξουν οι διαπραγματεύσεις – όχι απαραίτητα πού θα καταλήξουν.
Αυτή η διάκριση απέχει πολύ από το να είναι διαδικαστική. Χτυπάει την καρδιά της διαδικασίας των διαπραγματεύσεων. Μετά τον απρόκλητο και παράνομο πόλεμο επιθετικότητας, οι αφηγήσεις γίνονται σχεδόν εξίσου σημαντικές με τα αποτελέσματα του πεδίου της μάχης.
Για την Ουάσινγκτον, η παρουσίαση της εικόνας μιας επικείμενης διπλωματικής επιτυχίας εξυπηρετεί πολλαπλούς σκοπούς. Σηματοδοτεί εμπιστοσύνη στους συμμάχους, καθησυχάζει τις αγορές που έχουν αναστατωθεί από την περιφερειακή αστάθεια και επιτρέπει στον Λευκό Οίκο να πλαισιώσει το μεταπολεμικό περιβάλλον ως στρατηγικό επίτευγμα.
Για το Ιράν, ωστόσο, ο υπολογισμός είναι διαφορετικός. Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα αποδείξει ότι βλέπει τις διαπραγματεύσεις όχι ως άσκηση δημοσίων σχέσεων, αλλά ως μια διαδικασία που διέπεται από σαφώς καθορισμένα εθνικά συμφέροντα, κόκκινες γραμμές και στρατηγικούς υπολογισμούς. Οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα κριθεί στην Τεχεράνη από το αν πληροί τους όρους και τις προϋποθέσεις του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου.
Η διαδικαστική φάρσα – Η «συμφωνία» που δεν υπάρχει
Στο θέατρο της διεθνούς διπλωματίας, ο χρόνος είναι συχνά ουσιαστικός. Αποκρύπτοντας το τελικό κείμενο των διαπραγματεύσεων, το Ιράν έχει επιδείξει μια μορφή στρατηγικής υπομονής που έχει σημαντικό πολιτικό βάρος. Ενώ ο Τραμπ σπεύδει να ανακοινώσει ρήτρες, χρονοδιαγράμματα και λεγόμενες σημαντικές εξελίξεις, η Τεχεράνη στέλνει ένα πολύ απλούστερο μήνυμα: καμία συμφωνία δεν υπάρχει μέχρι το μέρος που αναμένεται να την υπογράψει να έχει στην πραγματικότητα συμφωνήσει σε αυτήν.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, επιβεβαίωσε την Παρασκευή αυτό που πολλοί παρατηρητές είχαν ήδη δηλώσει: το τελικό επίσημο ιρανικό έγγραφο σχετικά με τις «14 ρήτρες» που διαφημίζονται από τα μέσα ενημέρωσης παραμένει στην Τεχεράνη. Δεν έχει παραδοθεί στην Ουάσινγκτον, δεν έχει ανταλλαγεί επίσημα μέσω διπλωματικών οδών ή δεν έχει οριστικοποιηθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Αποκρύπτοντας το κείμενο, το Ιράν ουσιαστικά ανακτά τον έλεγχο της αφήγησης που περιβάλλει τις διαπραγματεύσεις. Αρνείται στην Ουάσινγκτον τη δυνατότητα να μετατρέψει τις προκαταρκτικές συζητήσεις σε ένα δημόσια αποδεκτό διπλωματικό αποτέλεσμα πριν η Τεχεράνη εκδώσει την ετυμηγορία της.
Από αυτή την οπτική γωνία, κάθε λέξη που περιέχεται στην τελευταία δήλωση του Τραμπ – κάθε υποτιθέμενη παραχώρηση, κάθε υποτιθέμενη δέσμευση, κάθε ανακοινωθέν χρονοδιάγραμμα – παραμένει μια μονομερής δήλωση και όχι μια αμοιβαία επικυρωμένη κατανόηση.
Ο Τραμπ θέλει να πιστέψει ο κόσμος ότι το Ιράν κινείται προς τους αμερικανικούς όρους. Το Ιράν θέλει να καταλάβει ο κόσμος ότι καμία συμφωνία δεν γίνεται πραγματικότητα μέχρι να την εγκρίνει η ίδια η Τεχεράνη.
—
